آموزش مهارت های دوست یابی به کودکان پیش از دبستان

آموزش مهارت های دوست یابی به کودکان پیش از دبستان

دوره پیش از دبستان دوره ای حساس و مهم برای پرورش مهارتهای ارتباطی و اجتماعی کودکان است. در این مقاله قصد داریم به سه موضوع اشاره کنیم: ۱) اهمیت دوست یابی برای کودکان پیش از دبستان، ۲) مهارت هایی که کودکان برای دوست یابی و نگهداری آن لازم دارند، و ۳) راهبردهایی در کلاس که به دوستی ها بین کودکان کمک می کند. با مهد کودکان همراه باشید.

اهمیت دوست یابی برای کودکان پیش از دبستان

کودکانی که دوستی ندارند، مکررا از طرف همسالان خود طرد می شوند، در دایره ای از عدم پذیرش قرار می گیرند که اغلب خودشان به تنهایی قادر به خارج شدن از آن نیستند. نوع برخورد چنین کودکی با کودکان دیگر ممکن است به شکلی باشد که آنها را به طرد او ناگزیر سازد: کودک کارهای نمایشی برای خودنمایی انجام می دهد، کارهای احمقانه انجام می دهد، با خشونت بازی کند، با دیگران قلدری کند، یا پرخاشگر باشد. هرچه کودک بیشتر طرد شود، شدیدتر سعی در استفاده کردن از همان رفتار خواهد کرد که در مراحل اول نکرده است. یا کودک ممکن است به سادگی از دیگران کناره گیری کند.

کودکان برای شکستن این دایره عدم پذیرش، نیاز به کمک یک بزرگ تر صمیمی دارند. سال های پیش دبستان، زمان مهمی برای جلوگیری از نتایج منفی بی دوست بودن هستند. هرچه کودک بیشتر از نظر اجتماعی منزوی باقی بماند،احتمال اینکه رفتار مخرب زیادی انجام دهد و در کارهای تحصیلی ضعف نشان دهد، بیشتر است.

مهارت هایی که کودکان برای دوست یابی و نگهداری آن لازم دارند

۱) برقراری ارتباط

هرکودک برای ایجاد ارتباط، لازم است از همان رفتاری (یا سلوکی) استفاده کند که برای هر جامعه لازم و مورد قبول سایر کودکان است. برخی از این رفتارها عبارت اند از: خندان بودن، پرسش هایی را پرسیدن، عقاید و نظرات خود را بیان کردن، نکته های مثبت گفتن، دیگران را به کار جمعی دعوت کردن یا دیگران را در چیزی سهیم کردن.

کودکانی که در مرحله اول دوست یابی طرد می شوند، اغلب راه های مورد قبول برای ارتباط با همسالان را یاد نگرفته اند.

۲) نگهداری یک رابطه مثبت

برای نگهداری رابطه دوستانه کودکان باید بدانند چگونه با دیگران با دیگران همکاری کنند، مشارکت کنند، همدردی نشان دهند، محبت خود را ابراز کنند، عقاید خود را بیان کنند، کمک کنند، کمک کنند، نوبت را رعایت کنند، احساسات خود را بیان کنند. کودکانی که این مهارت ها را دارند اعضای کلیدی جامعه کلاس هستند و قابل اعتماد به نظر می رسند و بودن با آنها لذت بخش است. رفتارهایی که در این مرحله، باعث زحمت و طرد شدن از جامعه کلاس می شوند عبارت اند از: پرخاشگری، عدم اشتیاق به همکاری، رفتار نمایشی، زیادی جدی بودن و رفتار به شکلی که دیگران را ناراحت کند.

می توانید، با تعلیم و آموزش ویژه، به کودکان کمک کنید تا ببینند چگونه رفتارشان باعث مشکلاتی می شود و در همان زمان، رفتارهای مثبتی را به آنها نشان دهید که می تواند از آنها عضوهای کاملتری از جامعه کلاس را بسازد.

۳) مذاکره برای حل اختلاف

کلاس درس، مانند همه جوامع دیگر، محل اختلاف نظرهاست. از آنجا که در هر دوستی وجود اختلاف نظرها اجتناب ناپذیر است، کودکان باید بدانند چگونه اختلاف نظرها را حل کنند. کودکانی که به انفجار خشونت فیزیکی یا کلامی متوسل می شوند، یا کلا از اختلاف نظر خود را بیرون می کشند (در مورد اختلاف نظرها صحبت نمی کنند)، در نگهداری و عمیق کردن دوستی هایشان شکست می خورند.

کودکانی که از نظر اجتماعی موفق اند، نظرات خود را بیان می کنند، احساس خود را شرح می دهند، به نظرات دیگران گوش می دهند و کوشش می کنند مشکلات را حل کنند. وقتی تمام کودکان در انجام این راهبردها مهارت پیدا کنند، کل جامعه کلاس سود می برند. کودکان خجالتی ممکن است در دوست یابی مشکل داشته باشند. این کودکان چون آرام هستند و خرابکاری نمی کنند، ممکن است انزوایشان نظر معلم را جلب نکند. برخی از کودکان معلول نیز ممکن است برای گسترش دوستی های خود به کمک بیشتری نیاز داشته باشند. این موضوع در صورتی است که آنها قادر نباشند به صورت طبیعی با کسی دوست شوند. در یک جامعه کوچک کلاس همه کودکان با یکدیگر رابطه مثبتی دارند و از داشتن حداقل یک دوست حقیقی لذت می برند.

کودکان برای دوست یابی و نگهداری دوستان به سه نوع مهارت نیاز دارند. اول اینکه باید بدانند چگونه با کودکان دیگر ارتباط برقرار کنند، دوم نگهداری یک رابطه مثبت است و سوم مهارت  مذاکره کردن که اختلافی رخ می دهد.

دوست یابی

راهبردهایی در کلاس که به دوستی بین کودکان کمک می کند.

هنگامی که به طور هدفمندی جامعه کلاس را بنا می کنید، در واقع، به کودکان فرصت هایی برای تمرین مهارت های لازم برای دوست یابی را ارائه می دهید. از طرفی ممکن است لازم باشد گام هایی دایره ای برداریم تا مشکل طرد شدن بعضی از بچه ها به وسیله دیگران حل شود.

۱) درباره دوست یابی صحبت کنید

یک راه برای شروع بحث در باره دوست یابی این است که در این باره کتابی بخوانیم. خواندن یک کتاب داستان در این مورد می تواند به شما کمک کند تا موضوع را مطرح و شروع به بحث کنید.

۲) آماده کردن کودکان

کودکانی که به وسیله کودکان دیگر نادیده گرفته می شوند و کودکانی که طرد یا رانده می شوند، هر دو، در وارد شدن به گروه ها مشکل دارند. برای کمک به آنها در این باره که چگونه پرسش ها را مطرح کنیم، نظرهای مثبت بدهیم و به دیگران کمک کنیم، مدل سازی و تمرین کنید. ضمن اینکه کودکان این مهارت ها را پیدا می کنند، به آنها آموزش دهیم که چگونه شریکی از چیزی استفاده کنند، وسایل مورد علاقه را با کودکان دیگر مبادله کنند، نوبت را مراعات کنند و مکالماتی انجام دهند. هرچه تماس های کودکان نتایج خوبی داشته باشند، اشتیاق بیشتری برای کوشش در این باره پیدا می کنند و جامعه کلاس به عنوان یک کل بهتر عمل خواهد کرد.

۳) کودکان هرکاری را دوتایی انجام دهند

همبازی بودن فرصت هایی را برای کودکان به وجود می آورد که با شخصی که معمولا خودشان انتخاب نمی کنند، کار و دوستی برقرار کنند. بنابراین، از فرصت هایی استفاده کنید تا دو کودک که معمولا باهم نیستند، کار یا فعالیت مشترکی انجام دهند، مثلا برای آماده کردن یک فعالیت آشپزی مشارکت کنند. این کار احتمالا باعث می شود آنها به زودی، به ابتکار خودشان باهم کار کنند و در این صورت کلاس جامعه سازنده تری خواهد بود.

۴) کارهای کودکان را معنی کنید.

کودکانی که در دوست ابی مشکل دارند، اغلب نمی دانند چه می کنند که دیگران را گریزان می کند. شما با توضیح کارهایشان آنها را آگاه تر می کنید و بنابراین، بهتر می توانند رفتاری را که مشکل زاست تغییر دهند: «متوجه شدی که اگر وسط اتاق بنشینی، سر راه کسانی هستی که ساختمان بازی می کنند؟ دفعه دیگه از بقیه سوال کن «من کجا میتونم بازی کنم؟» ببین بهتر نیست.» ممکن است متوجه شوید که لازم است با کودکی بمانید و مدل سازی و تمرین را با او ادامه دهید. این کمک شما در ایجاد فضای مثبت در جامعه کلاس موثر است.

۵) کودکان را از مزایای دوستی مطلع کنید.

«خنده روی چهره کریستال را نگاه کن. می تونی بگی که از شریک شدن در ماژیک ها خوشحال است.» کودکی که از نتایج مثبت رفتاری آگاه شود، به احتمال زیاد در آینده همان رفتار را خواهد داشت، نه به این علت که توجه بزرگ تری را جلب کند، بلکه به این علت که این رفتار کودک دیگری را خوشحال می کند و این امر راه را برای هماهنگی بیشتر با جامعه کلاس هموار می کند.

۶) حداقل کردن طرد یک کودک.

در تمام کلاس های پیش دبستانی طرد یک کودک به وسیله کودک یا کودکان دیگر موضوعی مهم (و زیان آور) است. معلم مشهور ویوین پالی، ذکر می کند که بعضی از بچه ها در کلاس او همه قدرت را دارند و دیگران را از گروه حذف می کنند. او با داشتن این احساس که این موافقت (موافقت گروهی برای حذف دیگران) غیر منصفانه است، تصمیم می گیرد با برقراری یک قانون ساده به این موضوع خاتمه دهد: «نمی توانی بگویی بازی نمی کنم». این معلم کشف کرد که بودن این قانون راه موثری برای حداقل کردن نمونه های طرد کودکان و تقویت حس تعلق داشتن به جامعه کلاس است. هم زمان با وضع این قانون، او کمک کرد تا کودکان اعتماد بنفس بیش تری داشته باشند.

در خلال مشاهداتتان معمولا دلایلی که یک کودک مرتبا از گروه حذف می شود را پیدا می کنید. مطلع شوید واقعا مسئله چیست. سپس برنامه ای بریزید تا به کودک کمک شود. این هدف را دنبال کنید که هر کودک دوستی داشته باشد و اینکه کلاس شما جامعه ای باشد که در آن کودکان به طور مودبانه ای با یکدیگر ارتباط داشته باشند.

مقالات مرتبط

رشد اجتماعی و عاطفی کودکان ۵ تا ۶ سال (پیش دبستانی ها)

تقویت رشد اجتماعی و عاطفی کودکان ۵ تا ۶ سال با چند فعالیت

رشد اجتماعی و عاطفی کودکان ۴ تا ۵ ساله: ابعاد و ویژگی ها

رشد اجتماعی و عاطفی کودکان ۴ تا ۵ ساله را با این فعالیت ها تقویت کنید

نظرات