رویکرد پروژه ای

مراحل اجرای رویکرد پروژه ای در پیش از دبستان همراه با مثال: راهنمای مربیان

شما به عنوان مربی، از طریق مطالعات عمیق و دقیق[۱] و طولانی مدت[۲] در موضوعات قابل پژوهش و جالب توجه کودکان، می توانید موجب پیشرفت یادگیری آنها شوید. یادگیری به شکل تلفیق شده [۳] (یعنی تلفیق حوزه های یادگیری) یکی از جدیدترین و اثربخش ترین شکل آموزش به کودکان است. در این مقاله قصد داریم یکی از شکل های تلفیق یعنی رویکرد پروژه ای را همراه با ذکر مثال برای مربیان پیش از دبستان، توضیح دهیم

در گذشته روش استاندارد و غالب ارائه محتوای آموزش به کودکان، استفاده از موضوعات[۴] مشخص و از پیش تعیین شده بود (بر خلاف رویکرد پروژه ای). عناوین موضوعی اغلب با توجه به تجربیات مربی یا ایده های مشترک میان مربیان یک نهاد انتخاب می شد. گاهی نیز بعضی کتاب های راهنما و کتاب های کار، منابع انتخاب موضوعات بودند. معمول این بود که موضوع یا موضوعات انتخاب شده، بدون تغییر، سال های سال و بدون توجه به تناسب با علائق و مهارت های کودکان تازه وارد به مدارس پیش دبستانی، مورد آموزش قرار می گرفتند. بعضی از موضوعات خیلی خوب جواب می دادند و مربیان قادر بودند با آنها به خوبی کودکان را در زنجیره رشد به جلو هدایت کنند، اما بعضی موضوعات دیگر برای اجرا در همه یا هر کلاس درسی مناسب نبودند. برای مثال، استفاده از موضوع یا تم ((پاییز)) در ماه مهر و آبان در مناطق گرم و خشکی که پاییز در این ماه ها هنوز شروع نشده و برگ های درختان نه زرد شده و نه به زمین ریخته بودند، اثربخشی لازم را نداشت. مواد و محتوای آموزش، در چنین مواردی برای کودکان بی معنا جلوه می کرد و با تجربه آنها مناسبت نداشت.

برای اطلاعات بیشتر روی تصویر کلیک کنید

باور ما این است که یک روش بامعنا برای آموزش محتوای درسی روشی است که بر مبنای دانش و رغبت و علائق کودکان باشد.یکی از جدیدترین روش ها روش “تلفیق مطالعات محتوایی”[۵] است همان روشی است که کاتز[۶] و همکاران آن را “رویکرد پروژه ای” [۷] نام نهاده اند. پروژه (مثل مطالعه) عبارت است از:

 بررسی عمیق موضوعی است که ارزش یادگیری بیشتر را دارد. این بررسی معمولاً از طریق گروه کوچکی از کودکان کلاس، بعضی اوقات از طریق کل کلاس و گاهاً به صورت انفرادی انجام می شود. ویژگی کلیدی پروژه این است که پروژه یک تلاش هدفمند پژوهشی [۸] است که بر پاسخ به سوالاتی که توسط مربی، کودک و یا بواسطه فعالیت مربی با کودکان طرح ریزی می شود، متمرکز است (کتز، ۱۹۹۴: ۱). در رویکرد پروژه ای کودکان می توانند دانش و مهارتها خود را تلفیق کنند. این رویکرد کودکان را قادر می سازد تا نه تنها ارزش این مهارتها را یاد بگیرند بلکه فرصیت هایی را برای آنها فراهم می سازد تا به تمرین این مهارت ها بپردازند (هلم، ۲۰۱۵: ۱۰). [۹]

به هر حال، این روش را چه پروژه بنامیم چه مطالعه، عبارت است از سازمان دادن برنامه درسی روزانه، به نحوی که، هم با هدف های آموزش این دوره تناسب داشته باشد و هم برای کودکان جالب توجه و هیجان انگیز باشد. موثرترین سیمای یک پروژه، قدرت حمایت آن از ارضای کنجکاوی های ذاتی کودکان، کمک به کشف مظاهر دینی و دنیوی و درک تجربه های فردی روزمره در زمینه ای معنادار و جذاب است.

از طریق طراحی یک پروژه ، می توانید کار کودکان را به دقت مشاهده کنید و سوالات و تفسیرهای آنها را یادداشت کنید، چگونگی درگیری آنها با مواد و ابزارهای آموزشی و نوع وارسی آنها را زیر نظر بگیرید، موفقیت ها و سرعت پیشرفت، همچنین تضادها و سردرگمی های آنها را مورد توجه قرار دهید. با اتخاذ این روش؛ شما نمونه کار هر کودک، عکس های گرفته شده از فعالیت های گوناگون او و کپی نوشته ها، نقاشی ها را گردآوری می کنید و برای برنامه ریزی های درسی آینده مورد بازبینی قرار می دهید.

بدین ترتیب، از طریق رویکرد پروژه ای، با مستند کردن اطلاعات و مدارک و مقایسه پیشرفت هر فرد در پیوستار رشدی به خوبی می توانید هم برای کلاس به صورت کل گروه و هم برای هر کودک به صورت انفرادی، برنامه مناسب آموزشی طرح و اجرا کنید.

انتخاب موضوع در رویکرد پروژه ای

پروژه ها با انتخاب موضوعی خوب و مناسب شروع می شود. عناوین پروژه، نه به صورت موضوعات از پیش تعیین شده، بلکه به صورت منحصر به فرد برای کلاس مورد نظر، گزینش می شوند. ایده ها برای انتخاب موضوعات در رویکرد پروژه ای  ایده هایی است که از افکار مربی، کودکان یا خانواده الهام می گیرند. ممکن است ایده ها از کنجکاوی های کودکان درباره موضوعی نشئت بگیرند (مثل؛ بدن ما چگونه تغییر و رشد می کند)، ممکن است مسئله ای اجتماعی را مطرح کنند (مثل؛ غذایی که می خوریم)، یا یک واقعه غیر منتظره (مثل، وجود مورچه در کلاس) موجب انتخاب موضوع مورد مطالعه در رویکرد پروژه ای می شود.

صرف نظر از اینکه ایده انتخاب موضوع مطالعه در رویکرد پروژه ای از چه ناشی شده است، عنوانی خوب و مناسب برای رویکرد پروژه ای عنوانی است که هیجان و نشاط کودکان برای یادگیری را برانگیزاند و گستره آن به اندازه ای باشد که بتواند مورد وارسی، کشف و مطالعه قرار گیرد. در بخش زیر سوالاتی آورده شده است که با طرح آن ها می توانید میزان شایستگی عنوان موضوع مطالعه را مورد سنجش قرار دهید.

انتخاب عنوان خوب و مناسب در رویکرد پروژه ای

آیا این عنوان علایق و استعدادهای بالقوه کودکان را مورد توجه قرار می دهد؟

آیا این عنوان با واقعیت ها و تجربه های کودکان هم خوانی دارد؟ و آیا با سن آنها مناسب است؟

آیا تعداد قابل توجهی از کودکان کلاس درباره موضوع مطالعه آگاهی و تجربه دارند که بتوانند سوالات پژوهشی را طرح کنند و به دنبال کشف پاسخ ها باشند؟ به عبارت دیگر، آیا عنوان و موضوع برپایه پیش آموخته های کودکان انتخاب شده است؟

آیا کودکان می توانند موضوع را به صورت دست اول کشف کنند؟ و آیا موضوع به گونه ای هست که از آن طریق بتوانند موادی را دست کاری کنند و مورد واکاوی قرار دهند؟

آیا منابع مورد مراجعه، مثل مردمی که باید با آنها گفت و گو کنند، مکان هایی که باید مورد بازدید قرار دهند، مواد ، ابزار ها یا وسائل زندگی که باید مورد مشاهده قرار دهند، یا آنها را کشف کنند یا کتاب ها و رسانه هایی که باید به آنها برای کسب آگاهی مراجعه کنند، فراهم و در دسترس است؟

آیا کودکان به تنهایی و بدون تکیه کامل بر کمک مربی می توانند درباره موضوع به تحقیق بپردازند؟

آیا موضوع به گونه ای گسترده است گه در طول زمان بتواند مورد مطالعه و کشف قرار گیرد؟

آیا مطالعه موضوع، زمینه های استفاده از آموخته های سواد آموزشی و ریاضی در عرصه های زندگی واقعی را برای کودکان فراهم می کند؟

آیا عنوان این پروژه، فرصت های کشف مولفه های علوم و مطالعات اجتماعی را برای کودکان به وجود می آورد؟

آیا موضوع به گونه ای است که بتوان آن را با هنر و فناوری تلفیق کرد؟

آیا می توان با بهره گیری از رسانه های متفاوت (مثل؛ بازی های نمایشی، مجسمه سازی، خانه سازی و نقاشی و نوشتن) موضوع را پیگیری کرد؟

آیا موضوع مطالعه، در برقراری ارتباط با خانواده ها کمکی هست؟ آیا خانواده ها برای مشارکت در پروژه شما در موضوع مورد نظر تمایلی دارند؟

آیا موضوع پروژه، مورد احترام و توجه قومیت ها و فرهنگ های محلی و منطقه ای هست؟

آیا موضوع ارزش مطالعه، بررسی و پژوهش را دارد؟

وقتی برای سوالات بالا پاسخ های مثبت داشته باشید، می توانید برای انتخاب محتوای آموزش تصمیم بگیرید و نقشه راه را مشخص کنید.

گام بعدی در رویکرد پروژه ای تدارک منابع، ابزارها و گرفتن کمک های تخصصی از صاحب نظران و شکل دادن ایده هابرای فعالیت ها، گردش ها و سفرهای علمی در ارتباط با موضوع منتخب است. همچنین می توانید درباره چگونگی مشارکت خانواده ها و درگیری آنها در کار نیز، در این مرحله تمهیداتی داشته باشید.

طول زمانی یک مطالعه یا پژوهش به عومل متعددی وابسته است. سن کودکان، علائق آنها و میزان تمرکز آنها بر موضوع در مدت زمان لازم روی مطالعه اثر می گذارد. نکته مهم آن است که زمان یادگیری باید متناسب با شرایط و وضعیت کودکان حاضر در کلاس و درگیر کار،  موضوع پروژه شما تعیین شود، نه براساس تقویم زمانی مرکز پیش دبستانی شما. در حالت معمولی و کلی، یک برنامه مطالعه باید بتواند در طول زمان سه هفته تا یک ماه پایدار باشد و علایق کودکان به مطالعه را در طول آن مدت کماکان حفظ کند.

مراحل و گام های اجرای یک رویکرد پروژه ای

در عین حال که مطالعات و موضوعات در رویکرد پروژه ای از نظر ماهیت باید منحصر به فرد و قابل انعطاف باشند، اما نباید بدون ساختار باشند. در واقع تمامی رویکرد های پروژه ای ، مولفه های مشترک ساختاری دارند. پیشنهاد ما این است که هنگام اجرای رویکرد پروژه ای ده گام مشروح زیر را پی بگیرید:

شروع مطالعه

رویکرد پروژه ای

گام اول در رویکرد پروژه ای: انتخاب عنوان یا موضوعی مناسب.

برمبنای ملاک های ذکر شده در بالا، پس از گرفتن پاسخ مثبت برای سوال های اساسی طرح شده، عنوان و موضوعی را برای مطالعه انتخاب کنید که دو ویژگی داشته باشد: الف) علاقه و انگیزه کودکان به مطالعه و یادگیری را از ابتدا تا پایان حفظ کند. ب) محتوای معناداری داشته باشد، ارزش یادگیری داشته باشد و هدف آموزشی مشخصی را تحقق بخشد.

گام دوم در رویکرد پروژه ای: شبکه ای مهم از ایده ها را به وجود آورید.

برای پیش بینی مفاهیم و ایده های مورد بررسی، مطالعه و یادگیری، از شبکه خلق ایده ها بهره بگیرید. از قطعات کوچک کاغذ استفاده کنید و هر واژه و عبارتی که درباره موضوع به ذهنتان می رسد را، روی آن یادداشت کنید.

سپس آن واژه ها یا عبارات را در گروه ها یا طبقاتی از یک جدول سازمان دهید. برای هرگروه یا طبقه جدول جمله ای نشان دهنده و معرف آن گروه بنویسید. این جملات در واقع، همان ایده های مهمی هستند که امید و انتظار دارید کودکان در پایان مطالعه یاد بگیرند. برای مثال، در مطالعه درباره حشرات، ایده ها مهم می تواند چگونگی گرفتن حشرات، غذای آنها، محل زیست آنها یا حتی چگونگی کمک آنها به ما باشد. (در ادامه با ذکر یک مثال این موضوع را توضیح دادیم)

گام سوم در رویکرد پروژه ای: چگونگی کسب دانش و مهارت های قرایندی را مشخص می کند.

به صورت بارش مغزی [۱۰] راه های گنجاندن سواد و زبان آموزی، ریاضیات، علوم، علوم اجتماعی، هنر و فناوری را در پروزه خود مشخص و تعیین کنید. به عبارت دیگر، مشخص کنید که پروژه شما چگونه به یادگیری سایر موضوعات و حیطه های یادگیری، کمک می کند

گام چهارم در رویکرد پروژه ای: پیش آموخته های کودکان در زمینه موضوع مطالعه را بررسی و معین کنید.

از طریق گفت و گو و بحث با کودکان درباره موضوع مطالعه آنها را به بیان افکار، آموخته ها، اطلاعات و خاطرات خود ترغیب کنید یا از آنها بخواهید ایده ها و افکار خود در موضوع را به صورت نقاشی و تصویر نشان دهند. از آنها سوال کنید چه مطالب جدیدی درباره موضوع را دوست دارند یاد بگیرند و فهرستی از سوالات آنها در باره موضوع تهیه کنید.

گام پنجم در رویکرد پروژه ای: خانواده ها را در جریان موضوع مطالعه قرار دهید.

خانواده را ترغیب کنید که در خانه درباره موضوع مطالعهد با کودکانشان صحبت کنند و چنانچه تخصصی در موضوع دارند از کمک کردن دریغ نکنند. خانواده ها را به عنوان اعضای فعال مطالعه بشمار آورید.

بررسی و کندوکاو در موضوع

گام ششم در رویکرد پروژه ای: از جدول برنامه هفتگی، برای سازمان دادن مواد و ابزار مطالعه و برنامه ریزی فعالیت ها استفاده کنید.

درباره چگونگی واکاوی و بررسی موضوع به وسیله کودکان در بخش های رغبت، در برنامه های عادی روزانه و در زمان فعالیت های گروهی، خوب فکر کنید. فقط فعالیت هایی را پیش بینی کنید یا آن راهبردهایی را برگزینید که در کسب ادراک عمیق تر موضوع، به کودکان کمک می کند. برای مثال، در مطالعه مرتبط با اتومبیل، چنانچه کودکان با مواد قابل بازیافت خودشان داشبوردی بسازند، موضوع را خیلی بهتر یاد می گیرند تا وقتی که نقش ماشین و داشبورد آن را به کمک رنگ و اسفنج روی کاغذ بکشند.

 گام هفتم در رویکرد پروژه ای: ابزارهای مناسب و منابع لازم را گردآوری کنید.

درباره نیازهای کودکان برای بررسی و کندوکاو مسئله و موضوع مطالعه فکرکنید. ابزارهای پژوهشی لازم برای مطالعه مثل کتاب، مواد و فناوری را تدارک ببینید و برای سفرهای کوتاه علمی و ملاقات با متخصصان موضوعی در جهت حمایت و تقویت یادگیری کودکان برنامه ریزی کنید.

گام هشتم در رویکرد پروژه ای: کار بررسی و کندوکاو را تسهیل کنید.

کودکان را به گروه های کوچک تقسیم کنید و هرکدام را برای بررسی و پاسخ یابی سوالات خاص مامور کنید. برای سوق دادن کودکان به کشفیات بیشتر در موضوع از سوالات باز پاسخ استفاده کنید. کار کودکان را هنگام بررسی و کندوکاو مسئله به دقت مشاهده کنید و استفاده از مواد و ابزار های متنوع تر و منابع بیشتر را به آنها پیشنهاد دهید. شاید در مواردی لازم شود که درباره آموزش مستقیم مطلبی پیش نیاز تصمیم بگیرید. در انتهای این گام گروه های متفاوت کودکان را گردهم آورید و از آنها بخواهید یافته هایشان را برای یکدیگر بازگو کنند و ایده هایشان را با هم رد و بدل کنند.

گام نهم در رویکرد پروژه ای: یافته های مطالعات را مستند کنید.

کودکان را ترغیب کنید تا آنچه را یاد گرفته اند به نوعی مثل، طراحی، نقاشی، رسامی، نوشتن، نقشه، جدول، نمودار، مجموعه و … مستند کنند و مدارک تهیه شده را روی دیوار اتاق یا تخته های مغناطیسی نمایش دهند. تعدادی از این مدارک را نیز می توانید جلوی در ورودی کلاس یا راهروی عمومی مدرسه، جلوی دید خانواده ها و بازدیدکنندگان مدرسه قرار دهید.

جمع بندی مطالعه

گام دهم در رویکرد پروژه ای: برنامه جالبی را برای پایان بخشی مطالعه تدارک ببینید.

قبل از آنکه کودکان علاقه و انگیزه ادامه کار را از دست بدهند، درباره چگونگی خاتمه دادن به مطالعه، به بهترین وجه ممکن، فکر کنید. بعضی از معمان جشنی برپا می کنند و از کودکان می خواهند آنچه از بررسی و مطالعه موضوع یاد گرفته اند را بادیگر ک.دکان مدرسه، خانواده هایشان و با مدعوین در جشن در میان بگذارند. در چنین حالت بهتر است قبل از برگزاری جشن یا جلسه گردهمایی به کودکان کمک کنید تا یافته ها و نتایج کار خود را مرور، بازبینی و ارزیابی کنند و درباره چگونگی ارائه مطالب برای جمع خودشان تصمیم بگیرند. نکته قابل ذکر آخر این است که از ایده ها، نکته ها و گفته های کودکان، به عنوان منبع مفید راهنما، برای برنامه مطالعاتی بعدی بهره بگیرید.

نمونه ای از رویکرد پروژه ای: پروژه کرم های خاکی

در جدول زیر نمونه ای از کار مطالعه روی کرم های خاکی به وسیله کودکان ۴-۵ ساله، قدم به قدم در ده گام با هدایت مربی ارائه می شود. تهیه و تدوین طرح هایی نظیر آنچه معرفی شد به مربی کمک می کند تا به بهتربن وجه ممکن هدف و محتوای آموزش را پوشش دهد و همچنین زمینه کسب دانش و مهارت های چندگانه درسی را فراهم کند. مزیت دیگر تهیه طرح این است که به مربی اطمینان می دهد آیا موضوع مناسبی را برای مطالعه کودکان انتخاب کرده است؟ و آیا آمادگی لازم برای تدارک دیده شده است؟

سواد آموزی
  • مراجعه به کتاب های اطلاعاتی درباره زندگی کرم های خاک
  • یانتخاب کتاب های داستانی مرتبط برای خواندن و گفت و گویاددهی لغات و واژه های مرتبط (مثال؛ با ریک، جنبیدن، وول خوردن، انحنا، نقب، راهرو).
  • خواندن شعر و سرود مرتبط
ریاضی
  • مقایسه اندازه و طول کرم ها.
  • حدس تعداد کرم ها و شمارش آنها.
  • صحبت درباره نقش و نگار کرم ها.
علوم
  • بررسی نوع غذا و خوراک کرم ها.مشاهده چگونگی حرکت کرم ها به کمک ذره بین.
  • مقایسه کرم ها با یکدیگر.
  • مشاهده بیرون آمدن کرم ها از تخم.
  • ساخت لاوکی برای نگهداری کرم ها.
مطالعات اجتماعی
  • کسب اطلاع از چگونگی کمک کرم ها به انسانایجاد توده ای خاک، قرار دادن کرم ها در آن و اضافه کردن ته مانده بعضی مواد غذایی به آن
  • کسب نگرش مثبت نسبت به مراقبت ازکرم ها به عنوان موجوداتی زنده.
  • بازدید از یک مزرعه دارای انواع کرم.
هنرهای گوناگون
  • استفاده از خاک رس و سفال برای درست کردن شکل کرم های خاکی.
  • ریختن میزان مناسبی آب رنگی یا گل روی کاغذ و قرار دادن کرم روی آن و مشاهده نوع حرکت و جنبش کرم.
  • گوش کردن به شعر یا موسیقی مناسب مرتبط با کرم ها.
فناوری (تکنولوژی)
  • کاربرد ابزار برای بررسی کرم ها (مثل ذره بین، کامپیوتر، میکروسکوپ و…).
  • مشاهده یک فیلم ویدیویی از چگونگی از تخمدرآمدن کرم ها.
  • ارسال سوالات خود درباره کرم ها به یک متخصص موضوعی از طریق پست الکترونیکی یا فضای مجازی

 

نمونه ای از رویکرد پروژه ای درباره کرم های خاکی

گام اول رویکرد پروژه ای: انتخاب عنوان یا موضوع مناسب

کودکان، هنگام جابه جایی خاک باغچه، در یک بازی در فضای باز، از پیدا کردن چند کرم خاکی هیجان زده شده اند. مربی یک جعبه خاک مناسب تهیه می کند و از کودکان می خواند که کرم های خاکی را در ظرف کوچکی به کلاس بیاورند و در اتاقک کشف آنها را به داخل خاک جعبه منتقل کنند.

رویکرد پروژه ای

گام دوم رویکرد پروژه ای: ایجاد شبکه ای از ایده های مهم.

مربی، طی چند روز به کودکان اجازه می دهد حرکت کرم های در خاک را پی گیری کنند و به آنها کمک می کند ایده هایشان را در این باره بیان کنند و تصمیم بگیرند که آیا دوست دارند اطلاعات بیشتری را در این موضوع به دست آورند؟ با استفاده از ایده های کودکان، مربی می تواند موضوعات گوناگون مرتبط با زندگی کرم ها را در نظر بگیرد، موضوع مناسب را انتخاب کند و از آن طریق بخشی از هدف ها و محتوای آموزش علوم مناسب سن آنها را پوشش دهد.

گام سوم در رویکرد پروژه ای: تعیین چگونگی کسب دانش و مهارت های فرآیندی.

مربی، در این مرحله طرحی را شکل می دهد که از طریق آن بتواند موضوع را در شش حوزه مهم آموزش آنچنان تهیه و تدوین کند که یادگیری کودکان به بهترین وجه ممکن میسر شود.

گام چهارم در رویکرد پروژه ای: بحث و گفتگو با کودکان درباره موضوع.

در جلسه کلاس صبح روز بعد، مربی کودکان را به محوطه کشف و استقرار جعبه یا جعبه های محتوی خاک و کرم هدایت می کند و از آنها می خواهد کرم ها را به دقت مشاهده کنند و اگر می خواهند آنها را در دست بگیرند و جا به جا کنند ( بهتراست دستکش در اختیار کودکان باشد). اوسپس از کودکان می خواند که ایده ها و اندیشه های خود درباره کرم ها را بیان کنند. نمونه ای از بیانات کودکان ممکن است به شرح زیر باشد:

کودک ۱: (( آنها وقت حرکت پیچ می خورند.))

کودک ۲: ((آنها چشم ندارند.))

کودک ۳: ((آنها دست و پا ندارند.))

کودک ۴: ((آنها دوست دارند خاک را سوراخ کنند و داخل آن فرو بروند.))

کودک۵: ((آنها دوست دارند روی خاک بخزند مثل ما در زمین بازی.))

کودک۶: ((آنها می توانند پشت و رو راه بروند.))

کودک۱: (( وقتی آنها را در دست می گیری مایعی سیاه از خودشان خارج می کنند.))

کودک۳: (( آنها دوست دارند خودشان را پنهان کنند.))

بعد از گفت و گوی کودکان در بیان ایده هایشان و تصمیم مشترک درباره مطالعه کرم ها، مربی به آنها کمک می کند سوالاتی که دوست دارند پاسخ آنها را بیابند طرح کنند. بدین ترتیب مربی ممکن است به فهرستی از سوالات زیر دست یابد:

کرم ها چه می خورند؟

چرا بعضی ماهی ها شبیه کرم هستند؟

آیا کرم ها بو می دهند؟

با توجه به آنکه دست و پا ندارند چگونه خاک را سوراخ یا حفر می کنند؟

هر کرم چقدر می تواند در خاک فرو برود؟

اگر کرم ها چشم ندارند پس چه طوری می بینند؟

یک کرم تا چه اندازه می تواند بزرگ شود؟

هنگام کار، در ساعت مطالعه، مربی کتاب داستانی را در ارتباط با چگونگی زندگی کرم ها برای کودکان می خواند و حفظ کردن شعری درباره کرم ها را با آنها تمرین می کند.

گام پنجم در رویکرد پروژه ای: مطلع کردن خانواده ها از موضوع مطالعه.

مربی یادداشتی را برای اولیا می نویسد مبنی براینکه موضوع جدید مطالعه کودکان ((کرم ها و زندگی آنها)) است و آنها را ترغیب می کند به هر ترتیب می توانند از کمک کردن دریغ نکنند. پدر یکی از کودکان که در فروشگاه لوازم صیادی کار می کند و کرم های ماهی گیری می فروشد، داوطلب می شود در تاریخی مشخص به کلاس بیاید و درباره کرم ها به کودکان اطلاعات بدهد و مادر یکی دیگر از کودکان قبول می کند کرم هایی از باغچه خانه شان گردآوری کرده و در تاریخی مشخص آنها را به کلاس بیاورد.

گام ششم رویکرد پروژه ای: تنظیم یک برنامه هفتگی برای سازمان دادن مواد و فعالیت ها.

مربی برنامه ای هفتگی برای مطالعه موضوعی کرم ها تهیه و تدوین می کند و با استفاده از این برنامه در بخش های مورد علاقه کودکان، کار مطالعه را هدایت می کند.

گام هفتم در رویکرد پروژه ای: گردآوری مواد و منابع مناسب و مرتبط با موضوع.

مربی مواد و ابزارهای لازم مثل خاک، جعبه، تنگ آب، ذره بین، میکروسکپ، کامپیوتر و … را برای قرار دادن در دسترس کودکان مهیا می کند . او همچنین از کتابدار مدرسه می خواند کتاب های مناسب در این زمینه را تدارک دیده و در دسترس استفاده کودکان قرار دهد.

گام هشتم در رویکرد پروژه ای:  تسهیل بررسی و مطالعه

مربی براساس علاقه کودکان به بررسی و یافتن پاسخ سوالات، آنها را به گروه های کوچک تقسیم می کند و هر گروه را مامور یافتن پاسخ سوالی خاص می کند. گروه اول درباره حرکت و جنبش آنها، گروه دوم درباره تغذیه آنها، گروه سوم دربارع زاد و ولد آنها و…

گام نهم در رویکرد پروژه ای: گردآوری داده ها و مستندات

در طول یک ماه، کودکان به گردآوری اطلاعات اطلاعات درباره سوالات خود می پردازند. آنها در ارتباط با موضوع کرم ها، نقاشی و طراحی می کنند و حتی مجسمه ای از کرم ها می سازند. آنها داستان ها و یافته های خود را برای مربی بازگو می کنند و مربی نکته های لازم را یادداشت و ثبت می کند. گروه کلاس از یک مزرعه بازدید می کنند. کودکان با پدر دوستشان مصاحبه می کنند و با طرح سوالات خود به پاسخ هایی دست می یابند. به علاوه، آنها کرم هایی که مادر بزرگ دوستشان از مزرعه خود آورده است با هم مقایسه می کنند.

بدین ترتیب، به مدت چندهفته، کودکان درباره کرم ها مطالبی را یاد می گیرند. آنها به شیوه های گوناگون: ساخت ماکت کرم ها،درست کردن کتاب های دستی از وقایع مرتبط با کرم ها، از طریق بازی و نمایش، یافته هاس خود را باهم مبادله می کنند.

در طول مطالعه، مربی پیشرفت کودکان را زیر نظر می گیرد و نکته های مرتبط با هریک از کودکان را ثبت و مستند می کند. او از مشاهدات کار کودکان یادداشت هایی بر می دارد و آنها را در پرونده مرتبط با موضوع مطالعه ثبت و ضبط می کند. مربی از کار کودکان عکس و فیلم تهیه می کند و کپی آنها را همراه با نقاشی، رسامی و نوارهای صوتی در پوشه کار (کارنما) هرکودک قرار می دهد. همه این مستندات وسیله ای است برای پی گیری سرعت پیشرفت هرکودک در پیوستار رشدی مورد نظر.

گام دهم در رویکرد پروژه ای: ترتیب برنامه ای خاص برای خاتمه دادن مطالعه.

زمانی که اغلب کودکان پاسخ سوالات خود را در می یابند، زمانی است که باید به خاتمه دادن آن پرداخت. مربی تصمیم می گیرد که کلاس را به سوی یک جمع بندی هدایت کند. او از کودکان می خواهد که درباره همه کارهایی که در ارتباط با موضوع انجام داده اند فکر کنند و درباره اینکه چگونه یافته ها و آموخته های خود را با هم کلاسی ها و دوستان در میان بگذارند و اطلاعات خود را به دیگران منتقل کنند، بیندیشتد.

در انتها مربی و کودکان تصمیم می گیرند جشنی برپا کنند و نمایشکاهی از همه کارها، فعالیت ها و یافته های مورد مطالعه شان تشکیل دهند. خانواده ها، کودکان کلاس های دیگر مدرسه و اولیلس مدرسه به جشن دعوت می شوند. در پایان نیز مربی و دانش آموزان تصمیم می گیرند جعبه کرم ها  را در محوطه کشف نگهداری کنند. بدین ترتیب، کرم های خاکی به مجموعه حیوانات کلاس در کنار آکواریوم ماهی می پیوندد.

مطالعه کرم های خاکی فرصت رشد بسیار خوبی برای مربی و کودکان هردو بوده است. این مطالعه در درجه اول، مطابق علائق و ذوق و شوق کودکان شکل گرفته و برآن اساس تحت رهنمودهای مربیی آگاه و علاقمند مسیر رشد یادگیری را به خوبی و سربلندی پیموده است.

در یک محیط یادگیری غنی، مربیان رشد یادگیری را در زمینه ها و حوزه های جالب پی می گیرند و از طریق طراحی مطالعات، یادگیری را با موضوعات و محتوای آموزشی تلفیق می کنند.

وقتی به عنوان مربی با روشی معنادار با کودکان تعامل می کنید، در واقع، به نوعی، فرآیند رشد آنها را هدایت کرده و از آن حمایت می کنید. راهبردهایی که در این هدف و حمایت پیش می گیرید، وسیلع ای برای جلب و جذب کودکان به یادگیری بیشتر و گسترده تر در موضوعات گوناگون است. سنجش و ارزشیابی عامل عمده ای است که به شما اطمینان می دهد که آیا هریک از کودکان در مسیر رشد قرار دارند و با سرعت لازم پیش می روند. داده های سنجش و ارزشیابی اطلاعاتی را در اختیار شما قرار می دهد که براساس آنها می توانید برای کلاس و برای هریک از کودکان برنامه ریزی آتی درست داشته باشید.

نوشته شده توسط: دکتر قاسم تبار

مقالات مرتبط:
رویکردهای اصلی برنامه درسی در پیش دبستان
آشنایی با روش تماتیک (تم محور) در پیش از دبستان
روش های سنجش در پیش از دبستان

مبانی و اصول آموزش و پرورش پیش از دبستان
روش های تدریس در پیش از دبستان

 

[۱] In-depth

[۲] Long-term

[۳] integration

[۴] themes

[۵] Integrating content studies

[۶] Lilian Katz, Sylvia chard, and Judy Helm

[۷] Project approach

[۸] deliberatcly

[۹] Katz, 1994 quoted in Helm & Katz, 2001, p.l

[۱۰] Brain storming

نظرات