برنامه درسی خلاق در پیش دبستان:تاریخچه، مبانی نظری و ویژگیها

مهارت های فرایندی و نشانه های آن در کودکان پیش از دبستان

از یک نگاه، آنچه کودکان در دوره پیش از دبستان می آموزند را می توان در دو دسته قرار داد: ۱) محتوای علمی ۲) مهارت های فرایندی . هنگامی که کودکان محتوای سواد آموزی، ریاضیات، علوم، مطالعات اجتماعی، هنرها و فناوری را یاد می گیرند، چیزی بیشتر از اطلاعات علمی را یاد می گیرند. در واقع، آنچه آنها یاد می گیرند عبارت است از روش های ارتباطات، تفکر با گرایش ریاضی، انجام دادن آنچه دانشمندان انجام می دهند، اجرای پژوهش های علوم اجتماعی، خلق کردن مانند هنرمندان و استفاده از فناوری. این روش های یادگیری را مهارت های فرایندی می نامند.

کودکان هنگامی که روی آموزش مفاهیم در هریک از موضوعات (مانند ریاضی، علوم، مطالعات اجتماعی و غیره) کار می کنند، باید مهارت های فرایندی را به کار گیرند. در ادامه به معرفی هر یک از مهارت های فرایندی که کودکان باید در دوره پیش دبستان آنها را کسب کنند، می پردازیم و شاخص ها (یا رفتارهایی) که نشان می دهد کودک پیش دبستانی این مهارت های فرایندی را فرا گرفته است را نیز بیان خواهیم کرد.

مشاهده و کاوش

یکی از مهمترین مهارت های فرایندی که آموزش آن به خصوص در دوره پیش از دبستان بسیار مهم و حیاتی است، مهارت مشاهده و کاوش (جستجوگری) است. مشاهده و کاوش شامل توجه به اشیاء در محیط زندگی و توجه به این است که آنها چگونه و چه وقت تغییر می کنند. این مهارت های فرایندی، شامل دست ورزی به اشیاء برای درک ویژگی های آنها و اینکه چگونه کار می کنند نیز می شود. به عنوان مثال، یک کودک متوجه می شود که ماشین در سراشیبی سریع تر حرکت می کند و سپس در مورد شیب ها یا زوایای مختلف کاوش می کند (علوم).

کودکی که مهارت فرایندی مشاهده و کاوش را کسب کرده باشد:

اشیاء و حوادث را با کنجکاوی مشاهده می کند.

در برخورد با کارها پشتکار دارد؛

پرسش هایی مطرح می کند.

مهارت های فرایندی و نشانه های آن در کودکان پیش از دبستان

ارتباط دادن

یکی دیگر از مهارت های فرایندی ، مهارت در ارتباط دادن است. منظور از ارتباط دادن این است که کودک آموخته های جدید را به تجربیات قبلی پیوند دهد و این آموخته های جدید را در ذهن خود جا بیاندازد و آنها را در محتوای وسیع تری قرار دهد. برای مثال، یک کودک بعد از آنکه داستان وقت خواب فرانسه را در قسمت سواد آموزی می شنود، در مورد برنامه روزمره خواب بعد از ظهر صحبت می کند.

کودکی که مهارت فرایندی ارتباط دادن را کسب کرده باشد:

از دانش و تجربه خود در موارد جدید استفاده می کند.

حل مسئله

سومین مهارت فرایندی، حل مسئله است. حل مسئله شامل مشخص کردن یک مسئله، تفکر درباره راه های حل آن و آزمایش راه حل هاست. حل مسئله به تفکر خلاق مرتبط می شود. حل مسئله شامل خلق دیدگاه های جدید، استفاده از موارد مختلف به شیوه های متفاوت و پذیرفتن خطر در کوشش برای انجام دادن کاری جدید است. روی میز شن بازی، گروهی از بچه ها می خواهند دور تپه شنی که ساخته اند، نرده حصاری بکشند. آنها در فکر این هستند که از چه چیز هایی می توانند استفاده کنند، چندتا از آن را لازم دارند و می خواهند راه حل هایشان را امتحان کنند (ریاضی).

کودکی که مهارت فرایندی حل مسئله را کسب کرده باشد:

برخوردش با مسائل و مشکلات منعطف است

در جستجو علت و معلول است

از دانش یا تجربه خود در موارد جدید استفاده می کند.

اشیاء را مقایسه و اندازه گیری می کند.

الگوهای (ترتیبی) را می شناد و می تواند آنها را تکرار کند.

سازماندهی اطلاعات

سازماندهی اطلاعات یکی دیگر از مهارت های فراندی است. سازماندهی اطلاعات شامل فکر و طرحی یا مسئله ای را به اجزاء کوچک تر قسمت کردن، طبقه بندی و مقایسه کردن است. سازماندهی اطلاعات، جمع آوری و ردیابی و استفاده از اطلاعات را ممکن می سازد. یک گروه از بچه ها، برای نشان دادن اینکه پیاده به مهد می آیند یا با سرویس (آموزش اجتماعی) نموداری را درست می کنند که در مقابل نام یا عکس خود علامتی مانند شکل یک پا (به معنی پیاده آمدن) یا شکل یک ماشین (به معنی با سرویس آمدن) را می گذارند.

کودکی که مهارت فرایندی سازماندهی اطلاعات را کسب کرده باشد:

اشیاء را طبقه بندی می کند.

مقایسه و اندازه گیری می کند.

اشیاء را در ترتیب معینی مرتب می کند.

الگوها را می شناسد و می تواند آنها را تکرار می کند.

از اعداد و شمارش استفاده می کند.

ارتباط با دیگران و بازنمایی یا نمایش

ارتباط شامل صحبت کردن کودک درباره مشاهدات با کودکی دیگر یا بزرگتر است. ارتباط همچنین شامل به کارگیری بازنمایی های مختلف مانند نقاشی، بازی های نمایشی، ساختن نمودار یا ساختن نمونه ای با خمیر است. برای مثال، کودکی ممکن است برای خلق طبقه بندی جدیدی از حیوانات از خمیر استفاده کند (هنرها و علوم).

کودکی که مهارت فرایندی ارتباط با دیگران و بازنمایی یا نمایش را کسب کرده باشد:

برای نوشتن و نقاشی کردن از وسایل آن استفاده می کند.

می تواند نمایش بدهد و تفسیر کند.

با استفاده از واژه ها و مجلات می تواند منظور خودش را بیان کند.

پرسش ها را پاسخ می دهد.

سوال می پرسد.

در مکالمه ها فعالانه شرکت می کند.

مقالات مرتبط:

چیستی و چرایی آموزش رویکردهای یادگیری به کودکان پیش از دبستان

روشهای یاددهی-یادگیری (تدریس) در دوره پیش از دبستان

مراحل اجرای رویکرد پروژه ای در پیش از دبستان همراه با مثال: راهنمای مربیان

رویکردهای برنامه درسی در پیش از دبستان: شش رویکرد مهم

نظرات