کارپوشه: روش سنجش کودکان در مهد کودک با کارپوشه

کارپوشه: روش سنجش کودکان در مهد کودک با کارپوشه

در مقاله آشنایی با روش های سنجش کودکان در پیش از دبستان ضمن معرفی اهداف سنجش کودکان، به طور خلاصه چهار روش سنجش کودکان یعنی کارپوشه ، فهرست وارسی (چک لیست)، مقیاس درجه بندی و واقعه نگاری، به طور خلاصه تعریف و معرفی شدند.

روش سنجش کودکان یکی از مهمترین بخش های برنامه های آموزشی در مهد کودک و پیش دبستان است که متاسفانه در ایران کمتر به آن توجه شده است. در این مقاله قصد داریم شما را با یکی از بهترین روش های سنجش کودکان یعنی کارپوشه (کارپوشه ، کارنما یا همان ­portfolio) آشنا کنیم: اینکه کارپوشه چیست؟ چه کاربردهایی در مهد کودک و پیش دبستان دارد و شامل چه بخش هایی است.

علاوه بر اینکه نتایج مشاهدات مربوط به هر کودک را به صورت کتبی در جایی ثبت و ضبط می کنید، راه بسیار خوب دیگر برای نگهداشتن اطلاعات مستند، جمع آوری نمونه کارهای کودکان در طول زمان در پوشه ای به نام خود آنهاست. این پوشه را «کارپوشه» یا کارنما  می نامند. کارنما یا کارپوشه ، نظامی برای سازمان دادن نمونه های کار کودک و بررسی چگونگی رشد و پیشرفت او در موضوع مورد یادگیری است. این نمونه ها باید تاریخ داشته باشند. بهتر است به طور خلاصه نظر مربی روی هریک از کارها از جمله نقاشی، مجسمه سازی یا عکس از کار و فعالیت نوشته شده باشد.

نمونه هایی که در کارپوشه  هر کودک قرار می گیرد مدرکی عینی و نماینده تلاش ها، پیشرفت ها و رویه های یادگیری اوست. این نمونه ها د رکل تصویری از چگونگی پیشرفت هر کودک در طول زمان را به دست می دهند.

کارپوشه برای جمع آوری نمونه های کار کودک در طول زمان است که از آن طریق امکان بررسی پیشرفت کودک در طول زمان فراهم می شود. به این نوع کارپوشه ، کارپوشه فرایندی می گویند. برای آشنا با کارپوشه فرآورده ای اینجا کلیک کنید.

کاربردهای کارپوشه در مهد کودک و پیش دبستان

۱) رد و بدل کردن اطلاعات با خانواده کودک. برای مثال: «به آسانی می توان از نقاشی های کودک شما فهمید که او در طول روز چند هفته گذشته پیشرفت داشته است.»

۲) کمک به کودکان برای اگاهی از پیشرفت و مهارت های خود. برای مثال: «در مورد تصویرهایی که برای داستانت کشیده ای با من حرف بزن.»

۳) مرور پیشرفت کودک در یادگیری، مرتب کردن و در دستور کار قرار دادن هدف ها و برنامه ریزی برای راهبردهای آموزشی.

هر نمونه از کار یک کودک، به میزان زیاد نسبت به سطح رشد او اطلاعات می دهد. لازم نیست همه کارها و فعالیت های روزانه کودکان را در کارپوشه  قرار دهید. فقط باید از انواع کارهای انجام شده، نمونه هایی به اندازه نیاز را در کارپوشه بگذارید. به نحوی که، در کل مجموعه ای از نمونه ها، نماینده توانمندی های کودک باشد. چنانچه پیش تر نیز اشاره شد، بهتر است یادداشتی کتبی حاوی نظر درباره هرکار را پشت نمونه کار بنویسید یا برگ یادداشت را با ذکر تاریخ به آن الصاق کنید.

برای نشان دادن رشد، نمونه هایی شبیه به هم از یک نوع کار را در طول زمان گردآوری کنید. برای مثال به منظور مقایسه میزان کوشش و تلاش کودک در نوشتن نام خود، نمونه نوشته های  او در طول زمان را جمع آوری کنید و چگونگی پیشرفت او را بررسی کنید. مسلم است که از مقایسه نمونه نوشته با یک نمونه نقاشی یا یک عکس از مکعب سازی یا داستان گویی یک کودک، نمی توان نسبت به میزان رشد او نظری درست داد. در ابتدای سال دو یا سه مورد مشخص را در نظر بگیرید، مثل نمونه نوشته ها یا نمونه نقاشی ها یا نمونه گفتارها درباره موضوعات ویژه ای که می توان چگونگی رشد را پیگیری کرد. هدفی را مشخص کنید و درباره آن در طول سال سه تا پنج بار نمونه هایی را برای مقایسه جمع آوری کنید.

همچنین می توانید نمونه های کار کودکان را از نظر رشد و پیشرفت در زمینه های جالب و مورد علاقه در برنامه آموزش خود مورد مقایسه و بررسی قرار دهید. نمونه هایی از کارهای کودکان در بخش های رغبت را جمع آوری کنید، از آنها عکس بگیرید و از کارهای مشابه در طول زمان تصویرهای متعدد تهیه کنید و در کارپوشه قرار دهید. برای مثال، سری عکس هایی که از کار هر کودک با مکعب ها می گیرید، مثل ساختن برج، پل، خانه و… مجموعه ای مفید و مناسبی برای تشخیص میزان رشد کودک در طول زمان است.

کارپوشه

روشهای گردآوری کار کودکان در کارپوشه

برای کمک به شما، در گسترش فکر برای یافتن راه های گوناگون گردآوری مجموعه کار کودک در کارپوشه ، پیشنهاد هایی در زیر داده شده است که بعضی از آنها چگونگی استفاده از فناوری در مستندسازی و نگهداری مدارک را نیز نشان می دهند.

برای گردآوری نمونه کارهای کودک  در کارپوشه وقتی را برای نوشتن نظر خود درباره کار صرف کنید و یادداشت را به نمونه کار الصاق کنید.

نمونه های کار با قابلیت مقایسه در طول زمان:

ترسیم ها، نقاشی ها، کولاژها، نساجی و پارچه بازی؛
دست نوشته ها (خط خطی کردن، علائم، حروف، نام ها، واژه ها، اعداد، پیام های تصویری و…)
داستان گویی به صورت بیان ماجرا برای معلم به صورت ضبط صدا؛
کتاب سازی به دست کودک؛
کار با رایانه و گرفتن پرینت (فرم چاپ شده) از کار؛
جدول یا نمونه کار حاصل یک تجربه علمی.

اگر از نمونه کار کودکان کپی بگیرید یا با دستگاه خاص از آن اسکن (تصویر) تهیه کنید، می توانید آن را متناسب با محل ثبت وقایع و نمونه کارها، کوچک یا بزرگ کنید. اگر یک اسکنر متصل به رایانه داشته باشید می توانید از کارهای کودکان تصویر بگیرید و با هدف های گوناگون برای مقایسه رشد کودک از آنها استفاده کنید. نکته قابل توجه اینکه سریع تر از نوشتن یادداشت در ارتباط با چگونگی کار اوست. به ایده های ارائه شده در زیر در ارتباط با عکس توجه کنید:

نمونه های ممکن برای گرفتن عکس (تصویر) کار، بازی و فعالیت های کودکان:

ساخت و ساز با آجرک ها، مکعب ها، جورچین ها و نظایر آن؛
شیء یا ابزاری که با استفاده از چوب ساخته می شود؛
مجسمه ای که با گل یا با استفاده از مواد بازیافتنی درست شده است؛
صدف ها، برگ ها و سایر اشیاء طبیعی که از نظر رنگ یا اندازه و شکل جور شده اند؛
مجموعه هایی که کودکان از بازی های داخل و خارج کلاس درس یا طرح های مطالعاتی یا از گردش های علمی گردآوری کرده اند.

تصویرهای نشان دهنده رشد جسمانی و فیزیکی کودکان:

ایستادن روی سکویی بلند یا بالابر؛
راندن سه چرخه؛
آویزان شدن از میله محکم نصب شده؛
کامل کردن پازل.

تصویرهای نشان دهنده مشارکت کودکان در کارها در کارها و فعالیت های روزانه کلاس:

مرتب کردن قاشق و چنگال های غذا خوری؛
تمیز کردن میز غذا؛
مسواک کردن دندان ها؛
گوش کردن به یک داستان.
وقتی از تصویر استفاده می کنید حتما تاریخ و برچسب لازم را روی آن بزنید. یادداشت کوتاهی درباره عکس بنویسید و آن را پشت عکس یا زیر آن بچسبانید. یادتان باشد قبل از گرفتن عکس کودکان از اولیای آنها اجازه این کار را بگیرید.

ضبط نوشته های مرتبط با علایق کودک:

سوالاتی که در خلال فعالیت ها و کارهای فردی و گروهی پرسش می شود یا پاسخ داده می شود؛
کتاب های مورد علاقه؛
توصیف نقاشی و رسامی و نظایر آن؛
اظهار نظرهای بعد از گردش علمی.

ثبت و ضبط ویدیویی و دیسکتی رشد زبان کودک:

شعرخوانی، داستان گویی یا مکالمات با دیگران هنگام بازی؛
گفت و گوهای سر میز با هم کلاسی ها؛
چگونگی مشارکت در بازی های نمایشی،
پیدا کردن راه حل برای یک مشکل.

می توانید از یک دستگاه ضبط صوت کوچک برای ضبط صدای کودکان استفاده کنید. با این روش علاوه بر آنکه از رشد زبانی آنها آگاهی پیدا می کنید، نسبت به فرایند تفکر او نیز شناخت پیدا می کنید. با استفاده از ضبط صوت بدون دغدغه نوشتن یادداشت می توانید روی اعمال کودکان تمرکز کنید. اگر به بخش های متفاوت ضبط، نام یا شماره و کد و تاریخ بدهید، در آینده در حداقل زمان، می توانید از مدارک بهره بگیرید. چنانچه به یک دستگاه ویدیو نیز دسترسی داشته باشید می توانید از فعالیت ها و کارهای آنان فیلم بگیرید. برای مثال، وقتی آنها مشغول بازی های نمایشی یا تعریف کردن قصه ای هستند، گرفتن فیلم مدرک خوبی را برای تحلیل های بعدی فراهم می کند. در این صورت نیز وقت یادداشت کردن را می توانید به تمرکز و تفکر بر کار و فعالیت کودکان اختصاص دهید.

چگونگی ذخیره کردن نمونه کارها در کارپوشه

کارپوشه برای هرکودک با قرار دادن چند نمونه ساده از کار کودک شکل می گیرد اما به سرعت غنی می شود. کارپوشه  باید فضای کافی و مورد نیاز گردآوری اطلاعات مرتبط با کودک را داشته باشد به علاوه باید با نظامی خاص آن را قسمت بندی کنید. کارهای کودکان به راه های متفاوت قابل ذخیره سازی است:

پرونده های آکاردئونی؛
پرونده های مجله مانند؛
پرونده های آویزی؛
پرونده های پاکتی؛
ظرف های در دار پلاستیکی؛
پرونده های کارت پستالی، تاشدنی، دوطرفه (پشت و رو).

نحوه طبقه بندی کارهای کودکان در کارپوشه

روی هر پرونده کار کودک، تاریخ بگذارید و آن چنان طبقه بندی کنید که در برنامه ریزی های شما به خوبی به کار آید. برای مثال، می توانید کارها را براساس زمینه های رشد طبقه بندی کنید: رشد اجتماعی، رشد عاطفی، رشد شناختی، رشد زبانی و رشد جسمانی. این نوع طبقه بندی دسترسی به مدارک، هنگام تکمیل کردن اطلاعات مرتبط با پیوستار رشد کودک را آسان می کند.

به یاد داشته باشید که هدف اصلی از گردآوری واقعیت های مرتبط با کودکان، شناخت درست علائق، نیازها، چالش ها و توانایی های آنهاست.

گردآوری: دکتر قاسم تبار

مقالات مرتبط:
روش های سنجش کودکان در پیش از دبستان
مراحل اجرای رویکرد پروژه ای در پیش از دبستان همراه با مثال: راهنمای مربیان
رویکردهای اصلی برنامه درسی در پیش دبستان
آشنایی با روش تماتیک (تم محور) در پیش از دبستان
مبانی و اصول آموزش و پرورش پیش از دبستان
روش های تدریس در پیش از دبستان

نظرات