آیا کودکان خردسال مفهوم عدد را درک می کنند؟

آیا کودکان خردسال مفهوم عدد را درک می کنند؟ (فیلم)

یکی از موضوعات مهمی که آموزش آن در دوران خردسالی از اهمیت ویژه ای برخوردار است، آموزش ریاضی است چون نگرش کودکان نسبت به ریاضی در این سن شکل میگیره و این دوران به لحاظ رشدی و تحولی هم یک دوران حساس برای یادگیری ریاضی هستش. اما منظور ما از آموزش ریاضی در اوان کودکی یعنی مهد و پیش دبستان، در واقع آموزش مهارتهای پایه ریاضی هستش مهارتهایی مانند مفهوم عدد، طبقه بندی کردی، ردیف کردن، الگوها،  تشخیص شباهت ها و تفاوت ها هستش. در این فیلم من میخوام درباره یکی از مهارتهای پایه ریاضی یعنی درک مفهوم عدد در کودکان صحبت کنم.

فیلم زیر مربوط به درک کودکان از مفهوم عدد می باشد.

متن فیلم «درک کودکان از مفهوم عدد»

شمارش اعداد به این معنی نیست که کودک مفهوم عدد را درک می کند

خیلی از والدین و گاها مربیان فکر می کنند وقتی کودک می تواند اعداد را بشمارد یعنی مفهوم عدد را درک می کند اما از حفظ شمردن، تنها نقظه شروع یادگیری مفهوم عدد هستش. واقعیت این است که کودک شما تنها اعداد را حفظ کرده است (همانطور اشعار و ترانه ها را حفظ می کند). یعنی نمیدونه ۷ یعنی چی یا ۵ تا یعنی چی؟. دیدید وقتی از بچه های زیر ۵ سال میپرسید چندتا منو دوس داری، انگشت های یک دست رو نشون میده و میگه مثلا ۸ تا.

اما چرا کودک مفهوم عدد را درک نمی کند؟

چون هنوز به مرحله «نگهداری ذهنی» نرسیده است یعنی نمی تواند درک کنه که علیرغم تغییر در ظاهر یک شی یا جابجایی آنها ، آن شی به همان اندازه باقی میمونه. برای اثبات این فرضیه، در مقابل دید یک کودک ۴ یا ۵ ساله ، ۲۰ عدد معکب یا هر چیزی مثل چوب کبریت رو در دو ردیف کنار هم و مثل هم با فاصله برابر بچینید

اما چرا کودک مفهوم عدد را درک نمی کند؟ در مرحله اول از کودک بپرسید اینا یک اندازه هستن یا نیستن؟ خواهید دید که کودک پاسخ صحیح میده. در مرحله دوم: همزمان که کودک داره نگاه میکنه فاصله بین معکب ها یا چوب کبریت های یکی از ردیف هارو  از همدیگه بیشتر کنید و دوباره از کودک بپرسید کدوم ردیف بیشتر هستش؟ آیا دو ردیف برابر هستند؟. اکثر کودکان تا ۵ سالگی به این سوال اشتباه پاسخ می دهند.

چرا کودکان اشتباه میکنند ؟ چون کودکان تنها بر جبنه آشکار یک ویژگی متمرکز میشن و تفکر برگشت پذیر ندارن. یعنی نمتونن درک کنند اون شی رو دوباره میشی به همون شکل تغییر داد.

سه مهارت پیش نیاز برای درک مفهوم عدد

در واقع به لحاظ علمی و از منظر پیاژه کودک برای اینکه مفهوم عدد رو درک کنه یعنی برای اینکه بدونه واقعا معنای عدد ۵ چی هستش باید قبلش سه مهارت پایه رو کسب کنه، یکی مهارت ترتیب، دوم مهارت تناظر یک به یک و سوم مهارت طبقه بندی یا به طور دقیق تر طبقه بندی سلسله مراتبی. در ادامه به شکل کوتاه این سه مهارت رو توضیح میدیم:

مهارت ترتیب: مهارت اول ترتیب هستش یعنی تعدادی از اشیاء را بر حسب یکی از ویژگی هاش (بزرگی، کوچکی، طول، حجم) مرتب شوند. در ترتیب کودک باید بدونه یک قبل از دو میاد و ۲ قبل از ۳٫ خیلی از کودکان به خصوص کودکان قبل از ۵ سال قادر به انجام این کار نیستن: از یک کودک ۴ ساله بخواهید مجموعه ای از نوارها با طول نابرابر رو مرتب کند.

سه مهارت پیش نیاز برای درک مفهوم عدددر نتیجه این آزمایش خواهید دید که کودک یا به طور نظامند انجام نمیده یعنیبا آزمون و خطا پیش میره. یا تا اخر انجام نمیده یعنی نهایتا دوتا یا سه تا نوار رو مرتب میکنه اما مابقی نظمی ندارن . یا ترتیبی که انجام میده خط مرجع نداره مثلا به صورت افقی یا عمودی یا قرینه نمیچینن و در واقع ترتیب اونها نظم نداره

تناظر یک به یک: مهارت دوم پیش نیاز برای درک مفوم عدد تناظر یک به یک هستش یعنی نسبت دادن یک عدد به یک شی. به طور متوسط کودکان تا ۵ سالگی نمی تونن بین عددی که میگن و شی تناظر برقرار گنند. برای بررسی این امر ده مکعب را با فاصله های نابرابر در کنار هم پیچیند و از او بخوایید تا انها را بشمارد. خواهید دید که بین آن عددی که کودک میشماره و معکبی که نشون میده تنظار وجود نداره .

سه مهارت پیش نیاز برای درک مفهوم عدد

طبقه بندی یا به طور دقیق تر طبقه بندی سلسه مراتبی: سوم مهارت مورد نیاز برای درک مفهوم عدد مهارت طبقه بندی سلسه مراتبی هستش. طبقه بندی یعنی دسته بندی اشیا در گروه ها بر اساس ویژگی مشترک. کودکان پیش دبستانی معمولاً در طبقه بندی مشکل دارند. برای بررسی این مسئله می توانید آزمایش معروف ژان پیاژه را با یک کودک ۵ یا ۶ ساله انجام دهید. مانند تصویر زیر به کودک ۱۶ تصویری از گل را نشان دهید که چهارتا از آنها آبی و ۱۲ تا نارنجی هستند. از کودک بپرسید: تعداد گل های نارنجی بیشتر است یا تعداد گل ها؟. کودک پیش دبستانی پاسخ می دهد که تعداد گل های نارنجی بیشتر است چون هنوز نمیتونه درک کنه هم گلهای نارنجی و هم آبی هر دو در طبقه گل ها قرار میگیرن.

سه مهارت پیش نیاز برای درک مفهوم عدد

چون کودکان تا ۵ تا ۶ سالگی اشیاه را می توانند تنها بر اساس یک ویژگی بارز طبقه بندی کنند یعنی معمولا ابتدا بر اساس رنگ اشیا رو دسته بندی میکنن، بعد که بزرگتر شدن بر اساس شکل و بعد بر اساس اندازه. یعنی توانایی انجام چندین طبقه بندی رو به طور همزمان ندارن. تنها بعد اینکه کودک این توانایی را کسب کرد میفهمه که ۱ درون ۲ قرار میگیره و ۱ و ۲ درون ۳ قرار داره و ۱ تا ۳ درون ۴ و به همیت ترتیب.

سه مهارت پیش نیاز برای درک مفهوم عدد

در مقام جمع بندی باید یادآور بشم که قبل از اموزش شمارش یا همزان با اون، این مهارتهارو به کودکان آموزش بدید و فکر نکنید صرف شمارش به معنی درک معنای واقعی اعداد هستش

نکته آخر اینکه از منظر ژان پیاژه یادگیری بعد از رشد یا تحول اتفاق میفته یعنی یادگیری مفاهیم در کودکان بر اساس سن پیش میره بنابراین شما هر کاری هم بکنید نمیتونید به کودک ۵ ساله برای مثال مفهوم واقعی عدد رو آموزش بدید.

اما این به این معنا نیستش که ما هیچ آموزشی به کودکان ندیم. بلکه در هر سن باید محیط و فرصت های یادگیری مناسب با سن رو فراهم کنیم. یعنی منظر نشیم تا کودک شش سالش بشه بعد بخوایم بهش ریاضی آموزش بدیم. در این صورت هم آموزش ریاضی به کودکان سخت تر خواهد شد، هم کودکان سخت تر یاد میگیرن که این امر میتونه باعث بشه از همان دوران پیش دبستان کودکان نگرش منفی نسبت به ریاضی و توانایی هاشون در یادگیری ریاضی پیدا کنن. ریاضیات و یا دیگر موضوعات رو باید از طریق فعالیت های روزانه و از طریق بازی از همان ابتدا به کودکان یاد داد.

مقالات مرتبط:

آموزش ریاضی در پیش دبستان شامل ۵ موضوع اصلی است: راهنمای مربیان

مراحل رشد تفکر ریاضی در کودکان و نقش مناطق مختلف مغز در یادگیری ریاضی

مهارت های پایه ریاضی کودکان پیش دبستان و زمان و نحوه شکل گیری آنها در کودکان

آموزش علوم در پیش دبستان شامل سه بخش اصلی است

مطالعات اجتماعی در پیش دبستان شامل چه چیزهایی است؟

مهارت های فرایندی و نشانه های آن در کودکان پیش از دبستان

آشنایی با روش های سنجش کودکان در پیش از دبستان

روش های تدریس (یاددهی-یادگیری) در پیش از دبستان

 

نظرات