رویکرد آموزشی خواهران مک میلان در آموزش به کودکان

رویکرد آموزشی خواهران مک میلان در آموزش به کودکان پیش از دبستان

در مقالات قبلی به طور کامل به معرفی انواع رویکردهای آموزشی و برنامه درسی در حوزه تربیت اوان کودکی (پیش از دبستان) پرداختیم (که از مهمترین آنها می توان به رویکرد آموزشی مونته سوری، رویکرد آموزشی های اسکوپ، رویکرد آموزشی رجیو امیلیا، رویکرد آموزشی والدورف، برنامه درسی خلاق، برنامه درسی بانک استریت،برنامه درسی مبتنی بر دیدگاه ویگوتسکی و همچنین DAP اشاره داشت). در این مقاله قصد داریم تا رویکرد آموزشی خواهران مک میلان که در متون فارسی کمتر در مورد آن نوشته شده است، را به طور کامل معرفی کنیم. اینکه تاریخچه رویکرد آموزشی خواهران مک میلان چیست؟، خواهران مک میلان چه کسانی بودند؟، نگاه خواهران مک میلان نسبت به کودک و آموزش او چیست و مهمترین اصول رویکرد آموزشی این دو خواهر کدامند؟.

تاریخچه رویکرد آموزشی خواهران مک میلان 

مارگارت مک میلان (۱۸۶۰-۱۹۳۱) با پیروی از عقاید و نظریه های صاحب نظران پیشین و همراهی خواهرش راشل مک میلان (۱۸۵۸-۱۹۱۷) اولین مهد کودک را در شهر لندن و در سال ۱۹۱۱ بنا نهاد. در حقیقت مفهوم مهد کودک به وسیله خواهران مک میلان معرفی شد و عقاید منحصر بفرد آنان درباره کودکان تغییرات عمده ای را در رشته تربیت اوان کودکی به وجود آورد. توجه خواهران مک میلان به شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی زمان خود به آگاهی های وسیع در زمینه مشکلات بهداشتی کودکان در مناطق فقیر نشین شهر منجر شد. آن ها نام مدرسه خود را به دقت انتخاب کردند و آن را “مدرسه مراقبت و پرستاری از کودکان” نام نهادند تا عقاید خود را به این وسیله منتقل کنند.

خواهران مک میلان کلمه “مراقبت و پرستاری” را برای نشان دادن عشق و محبت، تقویت و مراقبت فیزیکی که کودکان در این محیط دریافت می کنند و نیز کلمه “مدرسه” را برای نشان دادن محلی که کودکان در آنجا علاوه بر یادگیری می توانند محبت و مهربانی را تجربه کنند، انتخاب کردند. این دو کلمه در کنار یکدیگر محیطی را نشان می دادند که در آن علاوه بر مراقبت و پرستاری، آموزش هایی به کودکان ارائه می شد.

رویکرد آموزشی خواهران مک میلان مدرسه را به عنوان فوریتی برای جبران کمبودهای بهداشتی و ایمنی کودکان نیازمند در سال های اولیه زندگی شان معرفی می کند. این مدارس که برای کودکان ۲-۷ سال تاسیس شد، برنامه آموزشی پایه ای را نیز به عنوان بخشی از کار خود برای کودکان در برداشت و به همین دلیل این نوع مراقبت های روزانه، لقب “مهدکودک” به خود گرفت.

مراقبت فیزیکی، مرکز توجه محیط های تربیتی در رویکرد آموزشی خواهران مک میلان بود که در ضمن، محیطی جبران کننده برای فقر، کمبودها، غفلت ها و محرومیت ها محسوب می شد. شست و شوی کودکان و تدارک البسه تمیز، تغذیه کودکان و نیز طراحی فضای عاطفی و تجربه های مناسب از جمله مسئولیت های این مراکز بود. توجه و حساسیت خواهران مک میلان، نسبت به بهداشت کودکان، سبب به وجود آوردن فضایی آزاد و باز در این مکان ها شد. در نتیجه، قسمتی از فضای فیزیکی مدرسه به باغ و محل بازی آزاد کودکان اختصاص داشت تا کودکان بتوانند در هوا و نور مناسب در میان گل ها، گیاهان و فضای سبز، به بازی و فعالیت بپردازند و با انواع حیوانات اهلی و دست آموز آشنا شوند.

به منظور تاکید بر زمینه مراقبت از کودکان در این مکان ها، آنان مراقبان کودک را “معلم-پرستار” لقب دادند. برنامه این کار مهدهای کودک علاوه بر مراقبت های بهداشتی، محرک های هوشی را نیز شامل می شد.

در زمینه کمک به رشد خواندن، نوشتن و مهارت های عددی کودکان، رویکرد آموزشی خواهران مک میلان در ابتدا بر تربیت ماهیچه های مختلف بدن تاکید داشت و در مراحل بعدی، خمیربازی، رنگ آمیزی، نقاشی، بازی با مکعب ها و استفاده از مواد و ابزارهای مختلف برای تقویت زمینه های ادراکی-حرکتی کودکان را مورد نظر قرار داد. حرکات موزون، بازی های نمایشی، فعالیت های موسیقی در این برنامه ها و در مراحل بعدی به گسترش توانایی های فیزیکی و قدرت بیان و ابراز خود در کودکان کمک می کرد.

رویکرد آموزشی خواهران مک میلان در آموزش به کودکان

مارگارت مک میلان، رویکرد آموزشی خود را در مهد کودک در کتابی که در قرن بیستم نیز شهرت بسزایی یافت، منعکس کرد. حائز اهمیت است که تاثیر این مهدهای کودک چنان عمیق و گسترده بود که “کالج تربیتی مک میلان[۱]” و مهدکودک های وابسته به آن هنوز هم در شهر لندن به فعالیت خود ادامه می دهند.

همکاری و مشارکت خواهران مک میلان در طراحی فضای باز برای کودکان

مارگارت مک میلان از جمله پیشگامان این عقیده است که فضای بیرون و محیط باز از فضای درون و اتاق های آموزشی مسقف و بسته نه تنها کم اهمیت تر نیست، بلکه ارزش یادگیری فراوان تری نیز ممکن است داشته باشد.

راشل مک میلان، خواهر مارگارت، با توجه به کار و فعالیت در مناطق روستایی درباره آنچه امروزه به عنوان نقش “ناظر بهداشت و سلامت” می دانیم، تجربه بسیار گسترده ای داشت. در سال ۱۹۱۱ این دو خواهر اردوگاه ویژه ای را در محیط باز به منظور بهبود و ارتقای سطح سلامت دختران ۶-۱۴ سال مناطق فقیر نشین در محله دپفورد در جنوب لندن برپا کردند. کسب تجربه با این گروه های سنی، مارگارت مک میلان را متقاعد کرد که چنین برنامه ای باید برای کودکان سنین پایین تر و کودکان خردسال تر نیز تدارک دیده شود.

وی در سال ۱۹۱۴ “مهد کودک فضای باز”[۲] را در محله دپفورد برپا کرد که بعدها به سبب احترام و سپاس از تلاش های خواهرش به نام “مهدکودک راشل مک میلان” نام گذاری کرد. این مهدکودک فضای باز و نوآورانه به کودکان فرصت می داد تا با آزادی در محیط درونی و محیط باز خارج از اتاق ها و در باغ وسیع حرکت کنند. این محیط جدید که کودکان می توانستند ضمن بازی در آن به کار و فعالیت بپردازند با استفاده از ابزارهای واقعی تجهیز شده بود.

هدف از این نوع مهدهای کودک این بود که کودکان قادر به یادگیری در محیط و فضای بیرون از اتاق ها باشند و از هوای تازه و فعالیت فیزیکی در محیط نشاط آور بهره مند شوند. زیرا وی عقیده داشت که کودکان از محیط طبیعی بسیار زیاد و به نحو احسن یاد می گیرند.

به منظور پاسخگویی به نیاز حمایتی کودکان و بزرگ ترها، اتاق و ساختمان هایی نیز مجهز شده بود، ولی قسمت اعظم زمان یادگیری کودکان در فضای باز سپری می شد. کلیه فعالیت های ممکن شامل تغذیه کودکان نیز در محیط خارج از ساختمان و فضای باز صورت می گرفت. در این فضا از کودکان انتظار می رفت تا فعالیت ها را به دلخواه انتخاب کنند. علاوه بر انجام فعالیت های باغبانی، برای حیوانات اهلی و خانگی، تجهیزات و وسایل برای انجام فعالیت های علمی و نیز پوشش و لباسهای مناسب کار کردن، فضای مناسب تدارک دیده شده بود.

توجه به نیاز های کودکان در رویکرد آموزشی خواهران مک میلان

مارگارت مک میلان در مورد رفاه وسلامتی کودکانی که در فقر به سر می برند، در رنج بود. کمک های خیرخواهانه وی به آموزش در مهدهای کودک بخشی از تلاش ها و فعالیت های اجتماعی و سیاسی وی در انجام این مهم محسوب می شد تا بتواند به نابرابری های اجتماعی در توان خود پاسخ دهد.

مارگارت مک میلان ارتباط مستقیمی را بین یادگیری خانه-محور [۳] موردنظر برای کودکان برخوردار و محیط مثبت مهدهای کودک برای کودکان محروم و کمتر برخوردار برقرار ساخت.

وی در مورد رژیم غذایی، فقدان هوای تازه و مناسب و تمرین های فیزیکی نشاط آور که که فرصت یادگیری را برای کودکان فقیر محدود می کرد، به شدت نگران بود. به همین دلیل در یکی از سخنرانی های خود در جمع مسئولان زمان خود چنین اظهار داشته است (لیندون،۲۰۰۱،ص ۱۲۳):

آرمان چنین مکان و ساختمان هایی(مهدهای کودک) باید زندگی در خانه و نه زندگی در مدرسه به صورتی که می دانیم، تلقی شود، یعنی برخورداری از آنچه کودکان طبقات ثروتمند و غنی دارا هستند باید برای کودکان همه طبقات فراهم گردد.

بنابراین، یکی از پیام های اصلی مک میلان این بود چنانچه کودکان گرسنه یا بیمار باشند و حتی احساس سرما و ناراحتی کنند، نمی توانند یادگیری موثر و کارآمدی داشته باشند. به عبارت بهتر، اگر یادگیری بخواهد به درستی به وقوع بپیوندد، این گونه نیازهای فیزیکی باید در وهله نخست ارضا شوند. به همین دلیل وی اهمیت تغذیه و وعده های غذایی و خدمات بهداشتی و پزشکی را در مدارس گوشزد نمود و به تحولی در این جهت رسید.

رویکرد آموزشی خواهران مک میلان

مارگارت مک میلان که همانند مونته سوری از عقاید ادوارد سگن فرانسوی متاثر بود، در ابتدا رویکرد آموزشی خواهران مک میلان خود را در برنامه درسی و در رابطه با اسباب بازی هایی طراحی کردکه سبب رشد و پرورش مهارت های حرکتی ظریف  و درشت و برتری مهارت های دستی می شد. این رویکرد آموزشی بسیار مشابه و هماهنگ با شیوه کار ماریا مونته سوری، مربی ایتالیایی بود. با وجود این، مک میلان با گسترش و توسعه عقاید مونته سوری، بیشتر به دیدگاه ها و نظریه های فردریک فروبل آلمانی روی آورد و اهمیت بسیار فزاینده ای را برای این منظور قائل شد که کودکان باید در ابتدا و به شکل دست اول به تجربه شخصی بپردازند. از نظر وی ارتباطات و عواطف در مورد حرکات فیزیکی نیز اهمیت یکسانی داشتند. از آنجا که بازی راهی است که در آن کودکان، دانسته ها و شناخت خود را به کار میگیرند، مک میلان بازی آزاد را بسیار مهم ارزش گذاری می کرد.

رویکرد آموزشی خواهران مک میلان

نظریه ها و عقاید اساسی مارگارت مک میلان

دیدگاه های اساسی در رویکرد آموزشی مک میلان شامل موارد زیر می شود:

۱) رشد تمرین های حرکتی و مهارت های برتر دستی.

۲) تجارب دست اول از یادگیری حمایت می کند. برای مثال بازی آزاد با فراهم آوردن فرصت ها به منظور استفاده از مواد و وسایل گوناگون، یادگیری بسیار خوب و مناسبی را برای کودکان فراهم می آورد.

۳) ارتباطات و احساسات از اهمیت برخوردارند.

۴) بازی به کودک کمک می کند تا یادگیری های خود را به کار بندد و به یک “انسان کامل” تبدیل شود.

۵) داشتن سلامت و بهداشت براساس رژیم غذایی مناسب و شرایط مراقبت های خانگی و فیزیکی خوب برای یادگیری موثر بسیار اساسی است.

۶) تربیت و آموزش کارکنان امری بسیار مهم و حیاتی است.

۷) ارتباط نزدیک با والدین. وی اهمیت فوق العاده ای را برای ارتباط مهدهای کودک و خانه ها قائل بود و به آن ارزش زیادی می داد، حتی کلاس هایی را نیز برای والدین پیشنهاد کرد تا بتوانند مهارت های جدیدی را گسترش دهند و همراه با فرزندان خود یادبگیرند.

تاثیر رویکرد آموزشی خواهران مک میلان بر روشها و تجارب امروزی

آموزش و پرورش کودک محور که در موقعیت ها و محیط های سال های اولیه کودکی پیشنهاد می شود، منعکس کننده رویکرد آموزشی خواهران مک میلان نیز می باشد. امروزه، تاکید بسیار زیاد و محکمی براشتغال و درگیر کردن والدین در آموزش و پرورش پیش از دبستان به همراه فرزندانشان صورت می گیرد و استفاده از “طرح واره کارکنان کلیدی”[۴]در بسیاری از محیط های آموزشی کودکان این سنین، منعکس کننده این عقیده است که مهد کودک با داشتن یک مراقب اصلی به نوعی بسط دهنده و ادامه دهنده محیط خانه است. همچنین، الگوهای مراقبتی که در خانه ها رخ می دهد تا حد امکان باید در این مکان ها تکرار شود، تا ابهام و سردرگمی برای کودکان پیش نیاید.

تدارک وعده های غذایی و خدمات رایگان بهداشتی در مدارس، دغدغه و تاکید خواهران مک میلان را در مورد اهمیت بهداشت و تغذیه مناسب کودکان منعکس می کند تا کودکان بتوانند یادگیری موثر و کارآمدی داشته باشند.

مهم تر اینکه در انگلستان شهرت تلاش های این دو خواهر انگلیسی سبب شده است تا بسیاری از علاقه مندان با تبعیت از طراحی فضای مورد نظر آنان، محیط های نشاط آور، آزاد و دوستانه ای را برای کودکان تدارک ببینند و وسایل بازی متناسبی را براساس اهداف یادگیری آنان به بازار عرضه کنند. براین اساس، یک گروه متشکل از زن و شوهری به نام پال آیوت و مارجوری آیوت، الگوی وسایل طراحی شده به وسیله مارگارت مک میلان را مورد استفاده قرار دادند تا بتوانند شبکه شخصی اسباب بازی با نام “دوستی با کودک” را در سال ۱۹۳۶ در لندن دایر کردند. خانواده آیوت عقیده داشتند برای هر مرحله سنی جداگانه رشدی یک اسباب بازی مناسب وجود دارد و تجهیزات و وسایل بازی فروشگاه خود را براساس این اهداف یادگیری به بازار عرضه کردند. امروزه در بسیاری از جوامع طبقه بندی اسباب بازی ها براساس گروه سنی و نیازهای رشدی آنان رایج است.

فیلم زیر مربوط به مهد کودک راشل مک میلان در سال ۱۹۳۹ در دپفورد، شرق لندن می باشد. این فیلم شامل شاتی کوتاه از بازدید ملکه مری از این مهد کودک است.

مقالات مرتبط:

• دیدگاه فرهنگی-تاریخی ویگوتسکی در حوزه تربیت اوان کودکی (پیش از دبستان)
 روش آموزشی والدورف در تربیت اوان کودکی: تاریخچه، مبانی و اصول

 ماهیت و مفهوم چارچوب برنامه درسی پیش از دبستان (اوان کودکی)
•  رویکرد بانک استریت در تربیت اوان کودکی: آشنای با دیدگاه لوسی اسپراگ میچل
  الگوی مونته سوری در آموزش
• رویکرد آموزشی رجیو امیلیا در تربیت اوان کودکی
•  الگوی های اسکوپ
•  برنامه درسی خلاق در پیش دبستان:تاریخچه، مبانی نظری و ویژگیها
•  روش مناسب به لحاظ تحولی (DAP) در آموزش به کودکان
• رویکردهای برنامه درسی در پیش دبستان: شش رویکرد مهم


[۱]
Macmillan Training College
[۲] Open-Air Nursery School
[۳] Home-based
[۴] Key Worker Scheme

نظرات