کتاب برنامه درسی اوان کودکی: برنامه ریزی، سنجش و اجرا

معرفی کتاب برنامه درسی اوان کودکی: برنامه ریزی، سنجش و اجرا

نویسندگان: کلر مک­لاچلن، مریلین فلیر، سوسن ادوارد
مترجمان:  دکتر سیدنبی ­الله قاسم ­تبار (مدرس دانشگاه)؛  دکتر محسن حاجی­ تبار فیروزجائی (عضو هیأت­ علمی دانشگاه مازندران)
سال انتشار: ۱۳۹۷
محل نشر: انتشارات رشد فرهنگ


پیشگفتار مترجمان

اوان کودکی، دوره ای کوتاه اما دارای تاثیرات بلندمدت است. امروزه دیگر سوال از “چرایی” و یا ضرورت آموزش به کودکان خردسال، پرسش هوشمندانه ای نیست چرا که پاسخ روشن است. مطالعات به خوبی نشان دادند تجارب یادگیری کودکان در سالهای آغازین زندگی، عمیقاً بر رشد و تحول آنها در آینده تاثیر می گذارد. مهمترین پرسش در حوزه آموزش و پرورش و یا تربیت اوان کودکی، پرسش از “چگونگی” است؛ اینگه چگونه می توان بهترین و با کیفیت ترین فرصت های یادگیری را برای رشد و تحول همه جانبه کودکان فراهم ساخت؟. رویکردهای و الگوهای متعددی برای برنامه درسی اوان کودکی وجود دارند که هر یک از آنها پاسخ متفاوتی برای این پرسش ارائه دادند.

نویسندگان کتاب حاضر که همگی آنها در حوزه تربیت اوان کودکی دارای سوابق پژوهشی و آموزشی درخشان می باشند، معتقدند دیدگاه فرهنگی- تاریخی بهترین چارچوب نظری برای طراحی و تدوین برنامه درسی اوان کودکی است. دو فصل اول کتاب مسئله “چیستی” و یا به عبارتی، تعریف و ماهیت برنامه درسی اوان کودکی را مطرح می سازد و تلاش شده است تا از طریق معرفی الگوها و رویکردهای برنامه درسی اوان کودکی و همچنین بررسی برنامه درسی اوان کودکی در چند کشور دنیا، به خواننده کمک کند تا به فهم روشنی از چیستی برنامه درسی اوان کودکی دست یابد. نویسندگان از فصل سوم ضمن نقد و بررسی دیدگاه های رقیب و رایج در برنامه درسی اوان کودکی به خصوص دیدگاه DAP (روش مناسب به لحاظ تحولی)، مولفه ها و عناصر برنامه درسی اوان کودکی را از منظر نظریه فرهنگی- تاریخی مورد بحث قرار می دهند و تلاش می کنند تا بر اساس یافته های تجربی و ارائه تبیین های علمی، از این نظریه برای طراحی و تدوین برنامه درسی اوان کودکی دفاع کنند.

خوشبختانه در چند سال اخیر آموزش به کودکان در ایران توجه بسیاری از پژوهشگران، دانشجویان و اساتید دانشگاه را به خود جلب کرده است و تعداد مطالعات، تالیفات و یا ترجمه متون تخصصی این حوزه روز به روز در حال افزایش است. هرچند از این اتفاق می توان به عنوان نقطه شروع خوبی یاد کرد اما هنوز حوزه آموزش به کودکان در ایران دوران کودکی خود را سپری می کند و رشد و توسعه حرفه ای آن مستلزم فعالیت های علمی گسترده و پیوسته پژوهشگران و علاقمندان این حوزه است. ترجمه کتاب حاضر گامی کوچک در این راستا است. از طرفی، تعلیم و تربیت یک مقوله فرهنگی است و هر آموزشی، بدون توجه به فرهنگ هر جامعه، قطعاً و قهراً محکوم به شکست خواهد بود. این اصل به روشنی و به خوبی در نظریه فرهنگی- تاریخی ویگوتسکی تبیین شده است. از این رو، مطالعه کتاب حاضر را به همه پژهشگران، دانشجویان، مربیان و دانش پژوهان عرصه تربیت کودک، به ویژه علاقمندان به نظریه ویگوتسکی، پیشنهاد می دهیم. ترجمه هر اثری به خصوص در عرصه تربیت کودک خالی از کاستی ها و نقاط ضعف نخواهد بود و ترجمه مطلوب هر نوشته ای منوط به نقد و پیشنهادات سازنده خوانندگان آن می باشد. به امید آنکه ما را از نقطه نظرات ارزشمند خود برای رفع کمبودها و نواقص ترجمه این کتاب در چاپ های بعدی، بهرمند سازید.

درباره مؤلفان

کلر مک­لاچلن دانشیار تربیت اوان کودکی دانشگاه ماسی در پالمرستون شمالی نیوزیلند است. کلر از طریق جنش بازی­محور وارد حوزه تربیت اوان کودکی شد و به چگونگی یادگیری کودکان خردسال علاقمند شد. او دکتری خود را با موضوع سوادآموزی در مهدکودک های نیوزلند، به پایان رساند. کلر در دانشگاه های ویسکانسین در مدیسون، دانشگاه AUT در اوکلند و در دانشگاه ماسی در پالمرستون شمالی نیوزیلند، در زمینه تربیت اوان کودکی سخنرانی های متعددی داشته است. همچنین به عنوان مدیر و مربی، نقش های متعددی در مراکز اوان کودکی داشت. کلر دارای چندین اثر در زمینه باورها و روشهای مربیان در مورد جنبه های برنامه درسی اوان کودکی است. از سال ۲۰۰۶ او سر ویراستار نشریه برنامه درسی اوان کودکی است؛ نشریه ای که برای کارآموزان حوزه اوان کودکی است.

مریلین فلیر استاد تربیت اوان کودکی دانشگاه موناش در ویکتوریا است. او مربی یک مرکز مراقبت روزانه، پیش دبستان و دبستان بود. او همچنین مشاور و یکی از مسؤلان برنامه درسی وزارت آموزش و پرورش استرلیای غربی بود. مریلین در سال ۲۰۰۲ به عنوان یک عضو تحققاتی برای دولت استرالیا منصوب شد (که بعدها دپارتمان آموزش، تکنولوژی و امور جوانان نام گرفت). او تقریبا ۳۰۰ اثر منتشر کرده است که ۳۰ مورد از آنها، کتاب است. فلیر بنیانگذار کنفرانس سالانه پژوهش در تعلیم و تربیت و همچنین سردبیر مجله استرالیایی پژوهش در تربیت اوان کودکی است.

سوسن ادوارد مدرس ارشد تربیت اوان کودکی دانشگاه موناش است. او به عنوان مربی اوان کودکی، کار در مراکز پاره وقت مراقبت از کودکان، و همچنین مراکزپیش دبستانی را تجربه کرده است. سوسن دکتری خود را در دانشگاه موناش با تمرکز بر این موضوع که چگونه نظریه، برنامه درسی اوان کودکی را شکل می بخشد، به پایان رساند. او در سه مقطع کارشناسی آموزش و پرورش و کارشناسی ارشد و دکتری برنامه درسی اوان کودکی تدریس می کند. سوزان در حوزه پژوهش در برنامه اوان کودکی به خصوص موضوعاتی چون تفکر معلم، نظریه های تحول و نقش بازی در یادگیری، بسیار فعال است. او مولف مقالات کلیدی و فصول کتاب های متعددی است که در سطح ملی و بین المللی منتشر شده اند.

 

فهرست محتوای کتاب

فصل اول: مقدمه       

فصل دوم: نظریه، پژوهش و برنامه درسی اوان کودکی                   

برنامه درسی چیست؟

پژوهش به عنوان محرکی برای ایجاد تغییر در برنامه درسی اوان کودکی

خلاصه

منابع:

فصل سوم: تحول و یادگیری چگونه دیدگاه های تحولی چارچوب برنامه درسی را شکل می بخشند           

تحول و برنامه درسی

برنامه درسی و تحول کودک

دیدگاه DAP از تحول

دیدگاهی فرهنگی-تاریخی از تحول

خلاصه

منابع:

فصل چهارم: برنامه درسی به عنوان یک واسطه فرهنگی                    

تفکر در مورد واسطه: برنامه درسی باید چه چیزی را میانجیگری کند؟

واسطه گری بین فرهنگ و برنامه درسی: دیدگاه فرهنگی- تاریخی

برنامه درسی واسطه ای برای آینده؟

فکر کردن بصورت حرفه ای در مورد واسطه گری برنامه درسی برای آینده

خلاصه

منابع:

فصل پنجم: تفسیر برنامه درسی اوان کودکی                 

کار با چارچوب های برنامه درسی اوان کودکی

ارتباط دادن برنامه درسی اوان کودکی با کودکان، خانواده ها و جوامع

نقش یادگیری حرفه ای در تفسیر برنامه درسی

خلاصه

منابع

فصل ششم: برنامه درسی فرهنگی-تاریخی در عمل           

درک رویکردهای فرهنگی-تاریخی به برنامه درسی

فراتر از چندفرهنگی گرایی: استفاده از روش ها و تعاملات فرهنگی برای حمایت از یادگیری

رابطه بازی و برنامه درسی فرهنگی-تاریخی کودکان خردسال

گسترش یادگیری در برنامه درسی فرهنگی-تاریخی

خلاصه

منابع:

فصل هفتم: نقش برنامه درسی به عنوان یک ابزار مفهومی: مشاهده، محتوا و برنامه ریزی                      

پیوند دادن مشاهدات به برنامه ریزی درسی

مشاهده چیست و چرا اهمیّت دارد؟

نقش محیط ها: مشاهدات در محیط های اوان کودکی

منطقه مجاور رشد و منطقه واقعی رشد به عنوان چارچوبی برای سنجش

نقش بازی: مشاهده کودک در عمل

نقش انتقالها: اهمیّت مشاهده، مستندسازی و تعمق

نقش روابط: مستندسازی مشاهدات در محیط اوان کودکی

شکل دادن به برنامه درسی با منابع کلیدی

خلاصه

منابع:

فصل هشتم: سنجش کودکان و ارزشیابی برنامه درسی: تغییر لنزها                     

منظور ما از سنجش چیست؟

بافت برنامه درسی در پارک ورانا

سنجش، یادگیری و ارزشیابی مفاهیمی به هم وابسته هستند

ارزشیابی و سنجش: چرا ارزشیابی اهمیّت دارد؟

چارچوب اخلاقی برای ارزشیابی

برنامه ریزی برای ارزشیابی

هدایتِ ارزشیابی ها: نتایج، فرایندها، دروندادها و طرح

ارزشیابی فرایندی

ارزشیابی دورنداد

ارزشیابی طرح

ارزشیابی نتیجه

برنامه درسی، سنجش و ارزشیابی

خلاصه

منابع

فصل نهم: دانش محتوایی: علوم، ریاضیات و حساب         

شکل گیری مفهوم ریاضی از طریق اعمال روزمره

یک مطالعه فرهنگی-تاریخی در مورد شکل گیری مفهوم

تفکر هشیارانه در مورد مفاهیم

یک الگوی برنامه درسی برای کار با مفاهیم روزمره و مفاهیم علمی

برنامه درسی در عمل: افزایش دانش علمی مفهومی

نمونه موردی: شکار گنج

خلاصه

منابع:

فصل دهم: دانش محتوایی: زبان، سوادآموزی و فناوری اطلاعات و ارتباطات                    

زبان و سوادآموزی

زبان و سوادآموزی را چگونه در سال های آغازین تشویق کنیم؟

سنجش علایق و تجارب کودکان در سوادآموزی

دیدگاه عمل اجتماعی در مورد سوادآموزی

چگونه سوادآموزی های خارج از مدرسه را در محیط های اوان کودکی بکار گیریم؟

فناوری های اطلاعات و ارتباطات (ICT)

مفاهیم سوادآموزی

خلاصه

منابع

فصل یازدهم: دانش محتوایی: هنر و بهداشت، بهزیستی و فعالیت بدنی                 

بهداشت، بهزیستی و فعالیت بدنی

مفاهیم تربیت بدنی

هنر

مفاهیم موسیقایی

خلاصه

منابع:

فصل دوازدهم:  نتیجه گیری ها         

دیدگاه سند برنامه درسی درباره کودکان چیست؟ از چه زبانی برای توصیف آنها استفاده می شود؟

چه محتوایی ارزشمند است؟

دانش چگونه سازماندهی می شود؟

پیشرفت چگونه سازمان دهی می شود (یا نمی شود)؟

چه کسی در مورد محتوا تصمیم می گیرد؟

منابع:

شماره تماس های انتشارات رشد فرهنگ برای تهیه  این کتاب

۰۲۱۶۶۳۷۷۵۷۰

۰۹۱۲۴۹۰۰۲۷۴

نظرات