رویکردهای یادگیری

چیستی و چرایی آموزش رویکردهای یادگیری به کودکان پیش از دبستان

یکی از موضوعاتی که در سال های اخیر در آموزش و پرورش پیش از دبستان ، بر آن بسیار تاکید می شود رویکردهای یادگیری (approaches to learning) است. بر حسب تعریف رویکردهای یادگیری عبارت است از نوعی عبارت کوتاه برای توصیف رفتارها، تمایلات یا الگوهای خاصی که کودکان در موقعیت های یادگیری به کار می گیرند. مانند کنجکاوی، پایداری و انعطاف پذیری در حل مسائل (هایزون، ۲۰۰۸ ص ۱۱).

در ارتباط با ابعاد و مؤلفه های رویکردهای یادگیری ، دیدگاه های متعددی وجود دارد. اما دیدگاه هایزون (۲۰۰۸) به علت جامع بودن و تعریف دقیق مولفه ها و ابعاد، نسبت به سایر دیدگاه ارجح می باشد. بر اساس این دیدگاه، رویکردهای یادگیری دارای دو بٌعد اصلی “شوق یادگیری” و “مشارکت در یادگیری” می باشد که هر یک از آنها دارای چند مؤلفه می باشند (شکل زیر)

رویکردهای یادگیری

­

شکل ۱٫ ابعاد و مؤلفه های رویکردهای یادگیری

بر اساس این چارچوب مفهومی، رویکرد به یادگیری باید شامل احساسات و اعمال باشد یعنی، هم بٌعد هیجانی/ انگیزشی[۱] و هم بٌعد عملی/ رفتاری[۲]. برای بٌعد هیجانی/ انگیزشی از واژه “شوق” و برای بٌعد بٌعد عملی/ رفتاری از واژه “مشارکت” استفاده شد. علاوه بر ارزش ذاتی رویکردهای یادگیری، نتایج مطالعات نشان می دهد که افزایش رویکردهای مثبت یادگیری در کودکان به طور معناداری باعث افزایش یادگیری و پیشرفت تحصیلی در کودکان و همچنین رشد هیجانی-عاطفی کودکان می شود.

قبل از توصیف و تعریف مؤلفه های رویکردهای یادگیری، ذکر این نکته ضروری است که منظور ما از رویکردهای یادگیری ، رویکردهای مثبت به یادگیری است یعنی هیجانات، انگیزه ها و رفتارهایی که منجر به یادگیری و پیامدهای تحولی مثبت برای کودکان می شوند. همه رویکردهای یادگیری منجر به تولید پیامدهای خوب نمی شود. کودکان ممکن است در برخورد با تکالیف یادگیری، به جای مواجه مشتاقانه با چالش های جدید، به شیوه آشفته، منفعلانه و مأیوسانه عمل کنند. همه این ویژگی ها، رویکردهای یادگیری هستند اما نه رویکردهای مثبت به یادگیری. می توان از این ویژگی ها تحت عنوان “رویکردهای منفی یادگیری” نام برد (هایزون، ۲۰۰۸، ص ۱۸).

ابعاد رویکردهای یادگیری

بٌعد اول ⇐ هیجان/انگیزش: شوق یادگیری

علاقه: به نظر می رسد کودکان از همان آغاز تولد به جهان اطراف خود  بسیار کنجکاو و علاقمند هستند. نظریه ها و پژوهش ها در حوزه تحول عاطفی (هیزون، ۲۰۰۴؛ ایزارد و اکرمن، ۲۰۰۰) از علاقه به عنوان یکی از هیجانات پایه و مهم یاد می کنند. احساس علاقمندی در برانگیختن توجه، اکتشاف و رفتار پایدار در کودکان بسیار با اهمیت هستند.

لذت: درست همانگونه که علاقه، کودکان را بر می نگیزاند، لذت (شادی، خوشبختی، خوشی) نیز می تواند عامل انگیزشی قدرتمندی در مشارکت کودکان در یادگیری باشد.

انگیزش یادگیری: به نظر می رسد کودکان از زمان طفولیت، برای دانستن بیشتر درباره جهان اطراف خود، برای جستجو و تسلط بر چالش های جدید و برای  شایستگی، برانگیخته می شوند. این نوع از انگیزش شامل تمایل به کشف کردن، کنترل و اثرگذاشتن بر محیط است. کودکان تمایل به یادگیری چیزهای جدید معنادار و فعالیتهای ارزشمند دارند، حتی زمانیکه برای یادگیری خود پاداشی دریافت نمی کنند (استیپیک، ۲۰۰۲).

بٌعد دوم  عمل: مشارکت در یادگیری

توجه: توجه بٌعد محوری و اصلی مشارکت است. توجه متمرکز،  یکی از فرایندهای ذهنی است که شامل عملکرد بسیار مهم مغز یعنی “عملکرد اجرایی” می  شود (روث بارت، شیز و پوزنر، ۲۰۰۷)

پایداری (استمرار): زمانیکه همه چیز چالش برانگیز باشند، ضروری است تا کودک ناامید نشود و تا از این طریق به نتایج مثبت دست یابد؛ عاملی که برای آمادگی مدرسه، بسیار مهم می باشد (فانتوزو، ۲۰۰۴)

انعطاف ­پذیری: پایداری مهم است، اما پایداری به تنهایی نمی تواند به کودکان کمک کند تا “تحمل” کنند (جورج و گرینفیلد، ۲۰۰۵). کودکان دارای رویکردهای مثبت یادگیری،از شیوه های توسعه یافته انعطاف پذیری، ابتکار و خلاق برای مدیریت کردن چالش ها برخوردار هستند.

خودتنظیمی: خودتنظیمی را می توان به توانایی کودکان در برنامه ریزی شده هدفمند در کنترل بسیاری از رفتار های خود، تعریف کرد (بودروا و لیونگ، ۲۰۰۷). ممکن است بتوان خودتنظیمی را به عنوان بخشی از موراد ذکر شده در فوق دانست، با اینحال، بخاطر اهمیت خودتنظیمی، می توان ان را به طور مجزا در این چارچوب بررسی نمود. خودتنظیمی در طول زمان تحول می باد و نیاز به حمایت بزرگسالان دارد. کودکانی که از خودتنظیمی مناسب برخوردار هستند، قادرند تا اعمال فیزیکی، بیانات عاطفی فرایندهای شناختی خود را هدایت کنند.

ترجمه و تنظیم: دکتر قاسم تبار

مقالات مرتبط:

مهارت های پایه ریاضی کودکان پیش از دبستان و زمان و نحوه شکل گیری آنها در کودکان

مطالعات اجتماعی در پیش دبستان شامل چه چیزهایی است؟

چیستی و چرایی آموزش رویکردهای یادگیری در پیش از دبستان

آموزش علوم در پیش از دبستان شامل سه بخش اصلی است

[۱] emotional/motivational
[۲] action/behavioral

نظرات